	@tutcam.name
[Samouczek] Fortel – samouczek	
	@tutcam.description
"Podczas tej kampanii nauczysz się dowodzić swoimi siłami i zarządzać gospodarką oraz zapoznasz się z taktyką forteli i sztuką wojny. Poznasz różne metody ataku i dywersji, a także sposoby na tworzenie skutecznej linii obrony. Powszechnie wiadomo, że potrafisz prowadzić swoich ludzi do wielkich zwycięstw, ale zawsze warto poznawać nowe fortele, które pozwolą zmiażdżyć niepokonanych dotąd wrogów."	
	@auscam.name
[Original] Generalissimus	
	@auscam.description
Służba Świętemu Cesarstwu Rzymskiemu nigdy nie jest nudna. Liczba jego wrogów zaspokoi ambicje nawet najdzielniejszego dowódcy.	
"Od wielu lat Europa żyła w cieniu groźby ze strony Turków. Wiele razy wojowniczy sułtani próbowali podbić Węgry i poszerzyć swoje terytorium w Europie. Lecz teraz Osmanowie słabną, nadszedł więc czas raz na zawsze powstrzymać ich napaści na Austrię."	
Na zachodzie natomiast Francja pod rządami Ludwika XIV sięga po hegemonię w Europie. Ten konflikt również jest nieunikniony.	
"Jeśli okażesz się zdolnym dowódcą, będziesz mieć okazję dać nauczkę Turkom i pokazać im, że nie warto mieć cesarza za wroga. Następnie trzeba będzie utemperować Francuzów i zabezpieczyć panowanie Austriaków na terenie Włoch. Za przeciwników masz najpotężniejsze państwa europejskie. Zwycięstwo nad ich armiami przysporzy ci chwały i zrówna z Aleksandrem, Cezarem czy Tureniuszem."	
	@engcam.name
[Original] Okrągłogłowi kontra kawalerowie	
	@engcam.description
"W Anglii źle się dzieje. Zaledwie kilka lat temu wysławiano króla, który ocalił ten kraj od okropieństw wojny trzydziestoletniej, która przetoczyła się przez państwa Europy. Awanturnicy wyruszyli na kontynent, ale miłujący spokój obywatele mogli bezpiecznie zostać w swoich domach."	
"Wojenna zawierucha minęła, lecz żądza krwi nie została ugaszona. Gdy Europa kontynentalna znużona jest już walkami, w pokojowym dotychczas kraju rodzi się konflikt. Z nieznanych powodów zarówno król, jak i członkowie parlamentu uznali, że niesnaski i spory zapewniają więcej rozrywki niż rozwiązywanie problemów toczących państwo. Sam Szekspir nie podejrzewał swego narodu o taką pasję. Nie ma ratunku przed nadchodzącymi wydarzeniami. Ci, którzy nie mieli okazji wykazać się w wielkich bataliach przeciwko Niemcom, nie muszą się już martwić – równie krwawa wojna domowa wkrótce spustoszy Anglię."	
	@fracam.name
[Original] Rozkwit francuskiej floty	
	@fracam.description
"Ta kampania przedstawia historię wzrostu potęgi francuskiej floty, która stała się opozycją dla marynarki angielskiej i wiodła prym na morzach. Jest to opowieść o walkach morskich przeciwko Berberom, Hiszpanom i Anglikom. Zmierzysz się z najpotężniejszymi armadami świata. Tutaj, u wybrzeży Francji, rozegrają się zaciekłe bitwy o dominację na morzach. Zyskasz nieśmiertelną chwałę i zapiszesz się na kartach historii marynarki wojennej. Kolejne pokolenia będą nazywać twoim imieniem najpotężniejsze francuskie okręty wojenne. Przed nami złota era francuskiej floty!"	
	@ruscam.name
[Original] Niepokój i mróz – w służbie cara	
	@ruscam.name.alternative
[Original] Na służbie u Aleksego Najcichszego	
	@ruscam.description
"Trudno przecenić rolę Aleksego I Michajłowicza w historii Rosji. Niech nie zmyli cię jego przydomek – „Najcichszy”. Za jego rządów kraj doświadczył wielkich niepokojów, wojen i reform. Nadszedł czas kolejnej wojny z Rzeczpospolitą Obojga Narodów. Za swoje zasługi zostaniesz dowódcą pułku chroniącego południowe rubieże przed najazdami Tatarów. Sam car poprowadzi swoją armię na zachód, aby wydać bitwę Wielkiemu Księstwu Litewskiemu. Wojna będzie toczyć się na obcej ziemi, więc kluczowe znaczenie mają dostawy zaopatrzenia dla wojska. Car wyznaczył ci misję przejęcia i obrony miejsc o znaczeniu strategicznym, a także najeżdżania wrogich terytoriów. Będziesz walczyć z Litwinami – oraz ze Szwedami, jeśli zdecydują się uderzyć. Posłuszeństwo carowi będzie konieczne. Wypełnij cele za wszelką cenę!"	
	@ukrcam.name
[Original] Sława Kozakom	
	@ukrcam.description
"Rzeczpospolita Obojga Narodów to ogromny kraj rozciągający się od Morza Czarnego na południu aż po Morze Bałtyckie na północy. Rządzi tam król elekcyjny, a szlachta cieszy się przywilejami niespotykanymi nigdzie indziej w Europie. To niezwykłe państwo zadziwia resztę świata swoim bogactwem, niezależnością magnatów i zwycięstwami nad licznymi wrogami."	
"Ludność Rzeczypospolitej ramię w ramię ścina się z Tatarami i Turkami, Szwedami i Moskalami. Walczy na lądzie i morzu, na północy i na południu. „Które wybrzeże nie zna naszej krwi?”."	
"Ta kampania przedstawia historię czasów najserdeczniejszych relacji między Koroną Królestwa Polskiego a ludami Zaporoża. Poznasz szeroko zakrojone kampanie Kozaków, ich najbardziej heroiczne czyny, wyczyny militarne i rolę, jaką odegrali w historii Rzeczpospolitej."	
	@tutmis1.name
tutmis1n	
	@tutmis1.description
tutmis1	
	@tutmis2.name
tutmis2n	
	@tutmis2.description
tutmis2	
	@tutmis3.name
tutmis3n	
	@tutmis3.description
tutmis3	
	@ausmis1.name
Krzyżowanie wrogich planów	
	@ausmis2.name
Liga Święta	
	@ausmis3.name
Podbój Włoch	
	@ausmis4.name
Ratowanie Turynu	
	@ausmis5.name
Oblężenie Belgradu	
	@engmis1.name
Bitwa pod Edgehill	
	@engmis2.name
Walki na wschodzie	
	@engmis3.name
Bitwa pod Newburry	
	@engmis4.name
Tworzenie Armii Nowego Wzoru	
	@engmis5.name
Bitwa pod Naseby	
	@framis1.name
Na służbie u joannitów	
	@framis2.name
Ekspedycja przeciwko Dżidżili	
	@framis3.name
Pomoc Mesynie	
	@framis4.name
Walki na kanale La Manche	
	@framis5.name
Koniec inwazji	
	@rusmis1.name
Odpieranie najazdu Tatarów	
	@rusmis2.name
Oblężenie Witebska	
	@rusmis3.name
Obrona Mohylewa	
	@rusmis4.name
Wojna na północy	
	@rusmis5.name
Wojna w Liwonii	
	@ukrmis1.name
Odbudowa Siczy Zaporoskiej	
	@ukrmis2.name
Wojna w Inflantach	
	@ukrmis3.name
Upadek Kaffy	
	@ukrmis4.name
Marsz na Moskwę	
	@ukrmis5.name
Bitwa pod Chocimiem	
	@engmis1.description
"Brak porozumienia między królem i parlamentem doprowadził na początku 1642 roku do wojny. Król wyruszył na północ, aby zebrać armię. Parlament też nie próżnował, gromadząc wokół siebie popleczników. Posłańcy przemierzali cały kraj. Jedni wzywali ludzi do służby monarsze i ochrony świętych praw przed żałosną zgrają kupców i prawników – inni skłaniali ich do powstania przeciwko tyranowi i ochrony wolności oraz przywilejów ludności."	
"Zwolenników króla nazwano „kawalerami”, a popleczników parlamentu, ze względu na charakterystyczne fryzury, Okrągłogłowymi."	
"Nie da się przeczekać burzy szalejącej we wnętrzu własnego zamku. Twoje hrabstwo odwiedzili już posłowie obu stron konfliktu. Co gorsza, armia króla zmierza w twoją stronę. Naprzeciw niej, z Londynu, rusza hrabia Essex, największa nadzieja parlamentu. Dokonałeś najważniejszej w swoim życiu decyzji i stanąłeś po stronie parlamentu."	
	@engmis2.description
"Po bitwie pod Edgehill armia króla nie miała dość sił, aby zdobyć Londyn. Przeciwnicy odstąpili od siebie, aby przygotować się do nadchodzących batalii. Hrabia Essex przebywa w Windsorze, a król stara się przygotować linię obrony wokół swojej tymczasowej stolicy – Oksfordu."	
"Hrabia Essex nie udzielał się za bardzo w Windsorze, ale pod Yorkshire i Devon toczyło się wiele walk. William Cavendish, hrabia Newcastle, wysłał oddziały do Yorkshire i odciągnął zwolenników parlamentu z tego regionu. Następnie zwrócił się w stronę ośrodków przemysłu tekstylnego, takich jak Halifax. Na ratunek przybyli zwolennicy parlamentu pod dowództwem sir Thomasa Fairfaksa, którzy zmusili hrabiego Newcastle do zostawienia tych miast w spokoju. W związku z tym hrabia pomaszerował na południe, aby spotkać się z konwojem morskim królowej."	
"Na zachodzie baron Hopton zorganizował milicję, aby wypędzić Okrągłe Głowy z Kornwalii, a następnie zaatakował Devonshire. Hrabia Stamford wyruszył mu naprzeciw, ale przegrał z kretesem. Na zachodzie jedynie duże miasta, takie jak Bristol i Gloucester, oparły się rojalistom. Hrabia Stamford nie potrzebował dużo czasu na zebranie armii."	
"Pomimo wszystkich zwycięstw, rojaliści nie mogli zadać ciosu na tyle silnego, by zdruzgotać przeciwnika – zwolennicy parlamentu nadal stawiali opór i przygotowywali się do kolejnych starć."	
"Dowiodłeś swojej wartości jako generał i zdolny administrator. Parlament wyznaczył cię na dowódcę Stowarzyszenia Wschodniego, wspólnych sił milicji hrabstw Essex, Hertfordshire, Norfolk, Suffolk i Cambridgeshire. Ruszasz na wschód, aby agitować wśród lokalnej arystokracji w imieniu parlamentu i przekonać miasta do użyczenia ludzi i broni. Pamiętaj – nie musisz brać niczego siłą. Są inne sposoby."	
	@engmis3.description
"Szczęście sprzyjało w tym roku rojalistom. Udało im się zająć Banbury, Oksford i Reading. Po ataku na Bristol i opanowaniu go parlament nie dysponował armią polową wartą wzmianki. Podczas gdy król oblegał Gloucester, hrabia Essex skupił się na zebraniu armii i odciążeniu miasta."	
"Gdy zapasy w Gloucester powoli się kończyły, Essex nagle zaskoczył królewską armię, zbliżając się do miasta. Król przerwał oblężenie i wycofał się, nie chcąc walczyć w niekorzystnych okolicznościach. Kiedy armia parlamentu zaczęła się wycofywać, król ruszył za nią w pościg. Po serii manewrów w dolinach rzek Severn i Avon król zablokował w miejscowości Newbury drogę do Londynu. Musisz ocalić armię i przebić się przez wojska rojalistów."	
	@engmis4.description
"Po wielu bitwach parlament musiał zmierzyć się z problemem niedostatecznego wyszkolenia swoich oddziałów. Piechota Okrągłych Głów mogła jeszcze dorównać w boju swoim królewskim przeciwnikom, ale jazda „kawalerów” była zdecydowanie silniejsza. Coraz trudniej było wystawić w tej długiej wojnie ochotnicze wojska milicji. Parlament potrzebował zawodowej armii."	
"Dlatego też zdecydowano się stworzyć Armię Nowego Wzoru, składającą się z żołnierzy oddanych walce. Dowodzący generałowie nie mogli zasiadać w parlamencie, co miało ograniczyć ich polityczne wpływy. Najważniejszą cechą Armii Nowego Wzoru była jednak żelazna dyscyplina."	
"Żołnierze królewscy nie byli zbyt zdyscyplinowani, ale ich umiejętności i odwaga pozwalały oficerom zwyciężać. Teraz nowo utworzona Armia Nowego Wzoru przejdzie próbę ducha walki. Przekonamy się, czy wysiłki włożone w jej stworzenie się opłaciły..."	
	@engmis5.description
"Na razie król unikał starć z Armią Nowego Wzoru. Zdecydował się na marsz na północ, aby połączyć się ze szkockimi rojalistami dowodzonymi przez markiza Montrose. Tymczasem zwolennicy parlamentu rozpoczęli oblężenie Oksfordu, stolicy rojalistów. Trudna sytuacja miasta zmusiła króla do powrotu. 12 czerwca doszło do starcia hufców konnicy zbliżających się armii. Dołączył do nich sam Oliver Cromwell na czele oddziału kawalerii. Powołana następnego dnia rada wojenna postanowiła ścigać i zmiażdżyć armię królewską."	
Rojalistom kończyły się zasoby. Król zebrał najsilniejsze oddziały i najdzielniejszych oraz najbardziej doświadczonych popleczników. Porażka oznaczałaby koniec wojny.	
"Obejmiesz dowództwo nad Żelaznobokimi, kawalerią Okrągłych Głów. Twoje oddziały staną naprzeciw sławnej konnicy księcia Ruperta."	
	@framis1.description
"Nawet geografia podpowiada, że Francja powinna być wielką potęgą na morzu. Jednak w pierwszej połowie XVII wieku jej flota była mała i słaba. Wszystko zmieniło się dzięki kardynałowi Richelieu – premier doskonale zdawał sobie sprawę z wagi marynarki i sporo zainwestował w jej rozwój. Nowo utworzona flota przeszła chrzest ognia w wojnie przeciwko Hiszpanii (1635–1659). Francji ciężko było zwyciężyć, ale zdobyte doświadczenie okazało się bezcenne."	
"Opowieści o statkach z drewna i ludziach z żelaza, o ogłuszającym ryku dział i zaciekłych abordażach, o gniewnych sztormach, śmiertelnych zagrożeniach i niesamowitych przygodach – wszystko to pobudziło twoją wyobraźnię i kazało służyć w marynarce wojennej. Dołączyłeś więc do zakonu joannitów, którzy od dziesięcioleci walczyli przeciwko piratom berberyjskim."	
Siedziba tego zakonu mieści się na Malcie. Wraz z zakończeniem wypraw krzyżowych jego rycerze poprzysięgli chronić chrześcijańskich handlarzy pływających po Morzu Śródziemnym oraz przechylić szalę zwycięstwa w bezwzględnej wojnie z piratami.	
"Berberyjscy piraci nie ograniczają się wyłącznie do żerowania na śródziemnomorskim handlu – atakują także przybrzeżne miasta, zapuszczają w dalekie podróże po Atlantyku, najeżdżając Anglię i Islandię. To niebezpieczny i zabójczy przeciwnik."	
Z torbą pełną listów polecających od przyjaciół i znajomych wsiadasz na pokład statku zmierzającego na Maltę...	
	@framis2.description
"Panowanie Ludwika XIV, Króla Słońce, zwiastowało zmiany w każdym aspekcie życia. Największe umysły epoki – naukowcy, administratorzy, generałowie i artyści – pomagali królowi reformować państwo. Był to początek nowej ery. Francja zwyciężyła Hiszpanię oraz Habsburgów i jawiła się jako nowa europejska potęga. Stopniowo wprowadzano reformy, władza centralna rosła w siłę z każdym rokiem, stabilność finansowa była zapewniona, budowano pałace, sztuka i nauka rozkwitały. Nowy król zaczął spoglądać na odległe krainy. Aby stać się potęgą kolonialną, kraj potrzebował silnej floty. Król nie do końca zdawał sobie sprawę z jej wagi, ale minister Colbert tak."	
"Trudno przecenić rolę Colberta w tworzeniu francuskiej potęgi w drugiej połowie XVII wieku. W krótkim czasie stworzył flotę mogącą sprostać każdej innej, co wielokrotnie udowodniono. Początki francuskiej armady sięgają ochrony handlu śródziemnomorskiego, który stanowił o dobrobycie państwa. Piraci berberyjscy stanowili dla niego główne zagrożenie."	
"Ekspedycja karna ostudziła zapędy Berberów, ale z czasem zapomnieli oni o udzielonej im lekcji. Colbert wpadł wtedy na pomysł wybudowania portu wojennego w Afryce, który miał stać się nowym centrum francuskiego handlu. Miałby on też inny, ważniejszy cel – utrzymanie algierskich portów w szachu. W związku z tym w 1664 roku wysłano ekspedycję morską. Jej celem było przejęcie i umocnienie jednego z dwóch miast: Dżidżili lub Bidżaji."	
Oczywiście jako sławny pogromca piratów musiałeś wziąć udział w tej wyprawie. To była świetna okazja do zdobycia chwały i licznych bogactw. W czerwcu flota przybiła do wybrzeży Afryki.	
	@framis3.description
"Ludwik XIV znany był z prowadzenia agresywnej dyplomacji. Zapewniwszy sobie dominację w Europie, zaczął tworzyć kolonialne imperium. Nie chciał jednak odkrywać nowych terytoriów, a raczej przejąć kolonie innych państw. Celem agresji stali się Holendrzy, posiadający wiele bogatych kolonii oraz ogromną flotę kupiecką. Poza tym Król Słońce ich nienawidził. W ten sposób rozpoczęła się wojna, do której przystąpiły wszystkie główne europejskie mocarstwa. Wśród sojuszników Holandii znalazła się Hiszpania."	
"Po wybuchu buntu na kontrolowanej przez Hiszpanów Sycylii Ludwik zdecydował się poprzeć rebeliantów i wysłał flotę. Hiszpanie sami nie byli w stanie obronić swojej wyspy, poprosili więc Zjednoczone Prowincje Niderlandów o pomoc i wysłanie okrętów, w zamian za pokrycie wszystkich wydatków. W 1675 roku z Amsterdamu na Sycylię wyruszyła flota dowodzona przez najznamienitszego holenderskiego admirała – de Ruytera."	
"Wyznaczono cię na dowódcę eskadry transportującej broń, proch i wojska mające wspomóc rebeliantów w Mesynie. Stacjonująca w Palermo, w północno-wschodnim regionie Sycylii, sprzymierzona flota holendersko-hiszpańska płynie twoim śladem."	
	@framis4.description
"W 1688 roku Anglią wstrząsnęła Chwalebna Rewolucja. Wilhelm Orański, władca Holandii, wylądował u wybrzeży Anglii i zdetronizował króla Jakuba II. Tylko nieliczni sprzeciwili się uzurpatorowi, więc zamach stanu był prawie bezkrwawy. Nie chcąc pójść w ślady Cromwella, Wilhelm pozwolił byłemu monarsze zbiec. Jakub faktycznie tak zrobił, ale nie porzucił myśli o odzyskaniu tronu."	
"Po zabezpieczeniu władzy nowy król zaczął ingerować w sprawy kontynentu. W 1685 roku zmarł palatyn, a Ludwik XIV szybko zaczął rościć sobie prawa do jego spuścizny. Została utworzona koalicja, mająca na celu przeciwstawić się francuskim agresorom. W jej skład wchodziły Anglia, Zjednoczone Prowincje Niderlandów, Święte Cesarstwo Rzymskie, Hiszpania, Szwecja oraz Sabaudia."	
"Francuzi walczyli na trzech frontach – w Hiszpanii, we Włoszech i w Niemczech, wszędzie na terytorium wroga. Nie rozgrywały się jednak żadne decydujące bitwy – armie maszerowały i od czasu do czasu oblegały miasta."	
"Tymczasem Jakub poprosił o pomoc Króla Słońce. Wierzył, że większa część angielskiej armii i floty jest mu nadal oddana i że odzyskanie tronu angielskiego będzie łatwym zadaniem. Najpierw jednak musiał wrócić do Anglii. Angielskie okręty nie stanowiły zagrożenia – zdetronizowany król był przekonany, że nie zaatakują i pozwolą mu przedostać się przez kanał La Manche, a gdy tylko przybije do lądu, cała armia stanie u jego boku, co pozwoli mu zwycięsko wkroczyć do Londynu. Ten prosty plan na tyle spodobał się Ludwikowi, że kazał ci wprowadzić go w życie."	
"Masz świadomość, że angielska flota patroluje wybrzeża Albionu oraz że kapitanowie nie będą zbyt chętni, by przepuścić króla Jakuba, więc nie będzie to aż tak proste zadanie. Przygotuj i wyposaż eskadrę z Brestu, przetransportuj Jakuba do Anglii i, jeśli będzie to konieczne, pomóż jakobitom na lądzie."	
	@framis5.description
"W listopadzie 1690 roku zmarł markiz de Seignelay, francuski sekretarz stanu do spraw floty. Jego następcą został kanclerz de Pontchartrain. Podczas jego kadencji flota podupadła, trawiona przez malwersacje i korupcję. Nowy sekretarz chciał raczej wykorzystywać kaprów, niż inwestować w odpowiednią flotę. W ten sposób kraj otrzymywał część łupów. Co więcej, regularna armada oznaczała dla sekretarza jedynie ogromne wydatki – kaprowie natomiast sami dbali o własne okręty. Pontchartrain planował zredukować flotę i wysłać pozostałe okręty w celach rabunkowych na wrogie szlaki handlowe. Był to początek złotych czasów dla dunkierskiego piractwa. Postacie Jeana Barta, Duguaya Trouina, de Forbina i wielu innych francuskich kaprów stały się znane na całym świecie."	
"Ta strategia rozzłościła oczywiście kadrę oficerów floty, ale Pontchartrain miał poparcie króla. Każdy, kto otwarcie krytykował sekretarza, ryzykował utratę stanowiska na rzecz „bardziej kompetentnego” oficera. "	
"Bitwy morskie nadal miały miejsce, ale kanclerz nie planował uzupełniać strat marynarki. Francuskich okrętów było tak mało, że Anglicy mogli bezpiecznie blokować wybrzeże i do woli polować na kaprów. Co gorsza, opracowali system konwojów, w których statki kupieckie skupiały się w silnie strzeżone, przeszkolone i posłuszne określonym rozkazom karawany. Skuteczność kaprów bardzo spadła. Był to schyłek piractwa."	
"To ciężkie czasy dla floty oceanicznej. Krążą plotki, że Anglicy planują zadać decydujący cios jednemu z trzech portów – Saint-Malo, Brestowi lub Dunkierce. Utrata dowolnego z nich byłaby nie do pomyślenia. Musisz zebrać wszystkie siły i pokonać agresorów."	
	@ausmis1.description
"Jesteś młodzieńcem z książęcego domu. Kiedyś aspirowałeś do służby królowi Francji i poprosiłeś go o pułk, a nawet kompanię, którą mógłbyś dowodzić. Król jednak odmówił. „Prośba jest pokorna; ten, który ją składa, nie” – stwierdził. Otrzymawszy odmowę, natychmiast opuściłeś Francję i zaciągnąłeś się do służby Świętemu Cesarstwu Rzymskiemu. Pułk stacjonujący na południowych granicach cesarstwa był na twoje rozkazy. Cesarzowi brakowało ludzi mogących sprostać zagrożeniu ze strony Turków."	
"Niedawno zmarł wielki wezyr. Ahmed Köprülü był doskonałym dowódcą pod prawie każdym względem. Jedyną jego wadą było zbytnie zamiłowanie do wina. Na jego następcę sułtan Mehmed wyznaczył Kara Mustafę. Nowy wielki wezyr słynął z chciwości i ambicji, śnił o chwale płynącej z wielkich podbojów. Groził, że z rzymskiej Bazyliki św. Pawła zrobi stajnie, zajmie Wiedeń, przekroczy Ren i będzie walczył z Ludwikiem XIV we Francji. Gdy na Węgrzech wybuchł bunt przeciwko władzy Habsburgów, Turcy wykorzystali sytuację i zaatakowali Austrię. W 1683 roku, pod Edirne, zebrała się wielka muzułmańska armia. Kara Mustafa poprowadził ją prosto na Wiedeń, ignorując chrześcijańskie fortece zostawione za linią frontu."	
"Oblężenie Wiednia trwało dwa miesiące i zakończyło się, gdy do stolicy Habsburgów dotarła armia Jana Sobieskiego, króla Polski, wraz z siłami cesarstwa. Sojusznicy spadli na atakujących „jak zalewająca wszystko powódź oleju” i odnieśli zdecydowane zwycięstwo. Po tym ciosie armia osmańska nigdy już się nie podniosła."	
Teraz Turcy uciekają przed pościgiem i starają się powstrzymać marsz zwycięskiej armii chrześcijan. Osmanowie wciąż jeszcze mogą odeprzeć atak niewiernych i kontratakować.	
	@ausmis2.description
"Skutkiem wygranej bitwy pod Wiedniem było utworzenie Ligi Świętej, w skład której weszły Austria, Wenecja i Rzeczpospolita Obojga Narodów, a później również Rosja. Celem Ligi była walka z Imperium Osmańskim."	
"Dowiodłeś, że jesteś zdolnym dowódcą, i otrzymałeś rangę generała. Walczyłeś z Turkami na Węgrzech, brałeś udział w oblężeniu Budy, Belgradu i innych twierdz, zdobywając bezcenne doświadczenie bitewne. Porażki militarne doprowadziły do upadku wielu sułtanów i wielkich wezyrów. Turkowie mogli jednak odetchnąć, gdyż cesarz Leopold zwrócił swoją uwagę na Francję, która rozpoczęła wojnę przeciwko koalicji Anglii i Zjednoczonych Prowincji Niderlandów. Cesarstwo dołączyło do nich, a Turkowie skupili się na wojnie prowadzonej na morzu. Zwycięstwa admirała Husseina przeciwko Wenecji natchnęły tureckie serca. Mustafa II, nowy sułtan, zgromadził wielką armię i zajął kilka twierdz bałkańskich, odpierając kontratak armii cesarskiej. Zmotywowani na nowo Osmanowie myśleli o kolejnych podbojach."	
"Zostało ci powierzone dowództwo nad armią i zadanie pokrzyżowania tureckich planów agresji. Uwaga cesarza skupia się jednak na Niemczech, a armia na Węgrzech podupadła. Musisz ją wzmocnić, utworzyć nowe pułki i pokonać tureckich agresorów."	
	@ausmis3.description
"Po twoim zwycięstwie nad Turkami sułtan poprosił o pokój. Cesarz przystał na jego prośbę, ponieważ zajmowała go teraz Hiszpania i jej kaleki król."	
"Karol II Habsburg zmarł w 1700 roku. Na łożu śmierci wyznaczył swojego następcę – Filipa, księcia Andegawenii, wnuka Ludwika XIV. Gdyby Burbon zasiadł na hiszpańskim tronie, sojusz Hiszpanii i Francji stałby się nierozerwalny, a to nie leżało oczywiście w interesie pozostałych europejskich mocarstw. Prawa do tronu rościł sobie, w imieniu Habsburgów, Cesarz Leopold. Armie wkrótce ruszyły."	
"Anglia, Zjednoczone Prowincje Niderlandów i Święte Cesarstwo Rzymskie raz jeszcze zjednoczyły się przeciwko Francji, a Hiszpania stała się areną walk między frakcjami zwolenników obu pretendentów. W czasie tej kampanii Włochy miały stać się jednym z głównych pól bitwy. Książę Mantui opowiedział się po stronie Francji i pozwolił na przemarsz francuskich wojsk. Tymczasem Wenecja nadal zachowuje neutralność, ale bacznie przygląda się rozwojowi wydarzeń, zastanawiając się, czy wziąć udział w konflikcie. Zostaniesz dowódcą wojsk cesarskich we Włoszech, a rozkazy, które otrzymałeś, obligują cię do ostatecznego pokonania Francuzów."	
"Król Ludwik XIV próbował skłonić cię do zdrady, oferując rangę marszałka, gubernatorstwo w jednej z prowincji oraz trzysta tysięcy liwrów rocznie. Oczywiście nie przyjąłeś tej hojnej oferty. Niełatwo złamać przysięgę złożoną cesarzowi Leopoldowi, zwłaszcza na rzecz kogoś, kto odrzucił twoją propozycję piętnaście lat wcześniej. Wreszcie możesz odpowiedzieć na tę zniewagę, wracając do Francji na czele armii zdobywców."	
	@ausmis4.description
"Po triumfie we Włoszech zostałeś wysłany do Niemiec, aby wspomóc angielskich sojuszników dowodzonych przez księcia Marlborough. Obaj odnieśliście wielkie zwycięstwa, ale Francuzi są niestrudzeni w walce i powoli nadszarpują wasze siły. W końcu twoja armia wdała się w serię bezsensownych oblężeń. Zapasy kończyły się, ale Ludwik uparcie nie chciał się poddać."	
"Tymczasem komendę nad francuskimi oddziałami we Włoszech przejął książę Vendome. Ten wspaniały dowódca odnosił wielkie zwycięstwa, prawie wypędzając oddziały cesarskie z półwyspu. Na początku 1706 roku warunki w cesarstwie i u sojuszników były bardzo złe, więc znów zostałeś wysłany do Włoch. Przywróciwszy porządek w pobitej armii, ruszyłeś na zachód, do wiernego cesarstwu księstwa Sabaudii, gdzie modlono się o twoje przybycie. Francuzi oblegają Turyn, jego stolicę, a cała sytuacja jest opłakana – oblegające siły codziennie bardziej zbliżają się do umocnień Turynu, Vendome obserwuje twoje manewry i nie pozwala przekroczyć rzek, zaś liczebność armii francuskiej jest dwukrotnie większa od twojej, wliczając przysłane posiłki."	
"Wtedy właśnie Vendome został przeniesiony na północ, aby odbudować front po porażce pod Ramillies. Książę Orleanu, który objął dowodzenie nad francuską armią we Włoszech, nie jest tak zdolnym dowódcą jak Vendome. Przechytrzyłeś go i przebiłeś się do Turynu. Przeprowadziwszy rozpoznanie, obrałeś za cel ataku najsłabszy punkt oblegających sił."	
	@ausmis5.description
"Pokonanie wroga w Turynie przechyliło szalę zwycięstwa na stronę cesarstwa – austriacka hegemonia we Włoszech jest teraz niepodważalna, a Francuzi zostali zepchnięci za Alpy. Wkrótce armia cesarska wkroczy do Francji. Mimo wszystko wojna trwa kolejnych pięć lat. W końcu to Burbon, Filip V, zasiadł na hiszpańskim tronie. Zrzekł się on jednak wszelkich roszczeń do francuskiego dziedzictwa, uniemożliwiając unię Francji i Hiszpanii. Co więcej, Austria znacznie poszerzyła swoje terytorium. Niestety nie miałeś zbyt dużo czasu na odpoczynek w swoim pałacu."	
"Francuzi desperacko starali się wciągnąć Osmanów w wojnę przeciwko Austrii, ale sułtan Ahmed III stanowczo nie chciał wdawać się w wojnę między chrześcijanami. Porta została jednak, wbrew swojej woli, wciągnięta w wojnę między Rosją a Szwecją, czego efektem była katastrofalna w skutkach wojna rosyjsko-turecka. Zwycięstwo sprawiło, że wielki wezyr Damat Ali rozpoczął wrogie działania przeciwko Wenecji. Grecja i sąsiadujące wyspy stały się polem bitew nowego konfliktu. Osmanowie odnieśli wielki sukces i wygnali Wenecjan z Morei. Sytuacja zmieniła się dopiero po interwencji Karola IV, cesarza rządzącego od 1711 roku, który opowiedział się po stronie Wenecji. W 1716 roku Damat Ali poprowadził turecką armię na północ, ale został pokonany i zabity pod Petrovaradinem."	
"Aby położyć kres zagrożeniu ze strony Turków, decydujesz się zająć Belgrad, punkt zborny każdej tureckiej armii maszerującej w stronę cesarstwa. Zdobycie tej twierdzy stworzy zaporę przeciwko wszelkim przyszłym atakom ze strony Turcji."	
	@ukrmis1.description
"Dzikie Pola rozciągają się między zamieszkałymi ziemiami Europy a pastwiskami azjatyckich nomadów. Na tym obszarze nie obowiązywała żadna władza – bezkresne tereny zdawały się być opuszczoną ziemią niczyją. Ale na stepie żyło wielu ludzi: myśliwych i rybaków szukających zdobyczy, wyjętych spod prawa ukrywających się przed sprawiedliwością, uzbrojonych pasterzy chroniących swoich stad, łaknących przygód rycerzy i bandytów szukających ofiar. Granice Dzikich Pól były pilnie obserwowane ze zwróconych ku horyzontowi w poszukiwaniu nadchodzących wrogów wież strażniczych."	
"Te ziemie wolnych ludzi stały się nowym domem dla wszystkich, którzy dusili się w rodzinnych stronach i nie znaleźli sobie miejsca pod rządami króla, cara czy sułtana. Z czasem na wyspach za bystrzami Dniepru zaczęły wznosić się ufortyfikowane miasta – siedziby Kozaków, wolnych zbrojnych. Wielu porównywało ich z rycerzami zakonnymi, i oni sami też nazywali siebie rycerzami. Byli to ludzie niezwykłej odwagi i męstwa. Jednak nie wszyscy Kozacy urodzili się wojownikami – wielu z nich było uzdolnionymi rzemieślnikami i ciężko pracującymi chłopami. Żyli w siołach budowanych wokół miast lub, letnią porą, w stepie."	
"Kozacy stanowili poważną przeszkodę na drodze hord krymskich Tatarów najeżdżających Rzeczpospolitą Obojga Narodów. Ale ich siła i umiłowanie wolności, połączone z porywczością, czyniło z nich problematycznych sojuszników polskich władz. Stefan Batory był pierwszym królem, który postanowił uznać i ukierunkować ich bojowość, tworząc oddziały Kozaków rejestrowych. Od tego czasu polityka Polaków wobec Kozaków miała dwa oblicza – w czasie wojny ich swobody były zwiększane, aby zachęcić ich do służby, a w czasie pokoju ciemiężono ich i cofano nadane im przywileje. W zamian za to Kozacy odgrywali znaczącą rolę w każdej wojnie toczonej przez Polaków i lojalnie służyli królom. W czasie pokoju jednak, za każdym razem, gdy ich przywileje były zagrożone, byli na skraju powstania. Dało to Polsce potężnego, lecz buntowniczego sojusznika."	
"Nastały mroczne czasy dla Kozaków. Powstanie Kosińskiego zostało niedawno stłumione i okupione wielkimi stratami, a pierwsza sicz na wyspie Tomakówka została zniszczona podczas niedawnego najazdu Tatarów. Tym niemniej inspiracja opowieściami o beztroskim kozackim stylu życia i bohaterskich czynach z przeszłości kazała ci zebrać sługi oraz szlachetnych przyjaciół, którzy nie mają nic do stracenia, i ruszyć na poszukiwanie szczęścia na Dzikich Polach."	
	@ukrmis2.description
"Po śmierci Stefana Batorego sejm wybrał Zygmunta Wazę na króla Rzeczpospolitej. W 1594 roku zmarł jego ojciec, król Szwecji, pozostawiając mu tron. Jednak luterańscy Szwedzi nie chcieli zaakceptować katolika na tronie ich państwa. Po długich, bezowocnych negocjacjach i drobnych starciach Szwedzi koronowali księcia Sudermanii, detronizując jednocześnie Zygmunta i budząc tym, rzecz jasna, jego sprzeciw. Polska szlachta nie chciała ruszać na Szwecję, ale król przekonał ich do kampanii w Inflantach, zwanych również Liwonią."	
"W 1600 roku dla Rzeczypospolitej i Szwecji liczyła się jedynie wojna. Na samym jej początku przeciwko Szwedom walczyły jedynie wojska Wielkiego Księstwa Litewskiego, ponieważ oddziały polskie toczyły walki w Mołdawii. Po zakończeniu działań na południu Polska dołączyła do toczonej na północy wojny. Kozacy ukraińscy bardzo chcieli dowieść swojej wartości i wykorzystać jedyny sposób na zniesienie ograniczeń nałożonych na nich po nieudanym powstaniu Nalewajki. Dobrze służyli Rzeczypospolitej podczas kampanii mołdawskiej, więc sejm zgodził się pójść na kompromis w zamian za pomoc Kozaków w walce ze Szwedami. Dowodzone przez Samuela Koszkę hufce kozackie dołączyły do armii kanclerza wielkiego koronnego Jana Zamoyskiego."	
	@ukrmis3.description
"Tatarzy od wieków łupili Rzeczpospolitą. Unikali jednak oddziałów wojska, zamków i umocnionych miast, a skupiali się na bezbronnych osadach chłopskich. Bezwzględnie plądrowali kraj, niszczyli zbiory i wszystko na swej drodze. Kradli, co tylko mogli, resztę niszczyli. Jednak najcenniejsze było dla nich ludzkie życie. Zabiwszy tych, których nie mogli zabrać ze sobą, prowadzili swoich więźniów na Krym, aby sprzedać ich na lokalnych targach niewolników. Ci, którzy przeżyli ten morderczy marsz, starzeli się i umierali w niewoli. Kobiety przez całe życie ciężko pracowały w majątkach ziemskich, a najmłodsze i najpiękniejsze z nich zabierano do haremów. Chłopcy trafiali do oddziałów janczarów i mameluków, aby w końcu stać się elitarnymi muzułmańskimi wojownikami. Mężczyźni natomiast lądowali na tureckich galerach. Życie niewolnika na galerze było torturą, która szybko kończyła się śmiercią."	
"Kaffa była najważniejszym ośrodkiem handlu niewolnikami na Krymie. Nazywano ją „czeluścią pijącą rosyjską krew”. Kupcy z całego Imperium Osmańskiego zbierali się właśnie w Kaffie, aby nabyć niewolników."	
"Rzeczpospolita starała się utrzymywać tatarskich najeźdźców z dala, ale od 1600 roku była zajęta wojną ze Szwecją. Wkrótce zjawił się człowiek podający się za Dymitra, syna Iwana Groźnego. Zebrał pod swoim sztandarem grupę awanturników i w 1604 roku ruszył na Moskwę. Tak zaczęła się wielka smuta, wojna, którą nadal toczy Wielkie Księstwo Moskiewskie. Dymitr I – zwany Samozwańcem – zginął, jednak jego miejsce zajęło dwóch kolejnych mistyfikatorów. Rosyjska wieś została zniszczona przez wrogie armie, chłopskie rebelie wstrząsnęły carstwem, zarówno szlachta, jak i całe miasta stale zmieniały fronty. Szwedzi i Tatarzy włączali się od czasu do czasu do walki, a Kozacy dońscy stawali się niespokojni."	
"Polsko-litewska szlachta nie mogła przegapić takiej okazji i wdała się w konflikt na wschodzie, dając Tatarom idealną okazję do ataku na osłabioną Rzeczpospolitą. Jednak na ich drodze stanęli Kozacy zaporoscy, którzy zrezygnowali ze swojego obowiązku pełnienia straży oraz ścigania jeźdźców i zaczęli samodzielnie atakować tatarskie i krymskie miasta, walcząc głęboko na terytorium wroga. Kozackie czajki siały postrach wśród tureckich żeglarzy, nawet Stambuł nie czuł się bezpiecznie."	
"Dowodzisz ogromną armią, która spłynęła Dnieprem na Morze Czarne. Twoim celem jest Kaffa."	
	@ukrmis4.description
"Wielka smuta trwa w Wielkim Księstwie Moskiewskim już od dekady. W końcu Zygmunt Waza postanowił posadzić na rosyjskim tronie swojego syna, Władysława. Rosyjscy bojarzy przystaliby na to, gdyby Władysław przyjął wiarę prawosławną, ale książę nie chciał tego zrobić. Oznaczało to, że przejęcie władzy może odbyć się jedynie siłą."	
"Armia polsko-litewska wyruszyła na podbój Moskwy, ale wielka smuta zahartowała jej mieszkańców. Szlachta rosyjska zjednoczyła się przeciwko Władysławowi, miasta nie poddawały się, a armia cofała się tylko po to, by kontratakować. W końcu nadeszła zima. Armia Rzeczypospolitej przebywała wtedy głęboko na wrogim terytorium. Trapił ją chłód, głód i brak pieniędzy. Awanturnicy, skuszeni wizją bogatych łupów, masowo dezerterowali. Podobnie zresztą działo się z nieopłacanymi najemnikami. Gdy Rosjanie zaczęli zbierać siły do kontrataku, książę znalazł się w śmiertelnym niebezpieczeństwie."	
"Król zwrócił się o pomoc do Kozaków zaporoskich, aby ratować syna. Przyprowadziłeś do Zygmunta kozackich ambasadorów, którzy przedłożyli swoje żądania: zwiększenie autonomii i przywilejów oraz rejestru Kozaków. Król przystał na te warunki. Po powrocie do armii kozackiej zebrałeś oddziały i ruszyłeś na pomoc Władysławowi."	
	@ukrmis5.description
"Ataki kozackie przeprowadzone na stepach nad Morzem Czarnym, w tym dowodzony przez ciebie atak na Kaffę, rozwścieczyły Turków. Nie bez znaczenia był też udział magnatów polskich w konflikcie w Mołdawii oraz wsparcie udzielone przez Rzeczpospolitą wrogowi Imperium Osmańskiego – Austrii. Wojna wisiała w powietrzu."	
"W 1618 roku czescy protestanci wszczęli bunt, który stał się zarzewiem wojny religijnej w Niemczech. W obliczu tych wydarzeń wojewoda Transylwanii, wierząc, że Austria nie będzie w stanie się bronić, wydał jej wojnę i ruszył na Wiedeń. Został jednak zatrzymany przez lisowczyków – formację założoną przez Aleksandra Lisowskiego w czasie wielkiej smuty. Po dotkliwej porażce wojewoda błagał Turków o pomoc."	
"Gdy byłeś zajęty walką z carem Wielkiego Księstwa Moskiewskiego, na tronie Imperium Osmańskiego zasiadł nowy sułtan. Jak na 14-latka, Osman II był bardzo ambitny i przedsiębiorczy. Wysłał przeciwko Rzeczypospolitej armię, która odniosła zwycięstwo w bitwie pod Cecorą w 1620 roku. Zginął tam hetman Żółkiewski, a jego głowa została wysłana do Stambułu. Rok później Osman postanowił przyćmić Sulejmana Wspaniałego. Zebrał ogromną armię z całego Imperium Osmańskiego i osobiście poprowadził ją na podbój Rzeczypospolitej."	
"W tym czasie Rzeczpospolita Obojga Narodów desperacko starała się zorganizować własne wojska. Wymagało to jednak czasu, a lokalne sejmiki nie były skłonne rozstawać się ze swoimi pieniędzmi. Na przykład w Gdańsku stwierdzono, że zagrożenie ze strony Turków to zmartwienie południowych części kraju, w związku z czym nie przekazano na ten cel ani żołnierzy, ani pieniędzy. Ze względu na brak armii władza była po raz kolejny zmuszona poprosić o pomoc Kozaków zaporoskich."	
"Rada kozacka zawsze chętnie godziła się na udział w walkach, zwłaszcza jeśli wiązało się z tym kolejne zwiększenie przywilejów. Polacy nie byli jednak zbyt skorzy do dotrzymywania obietnic złożonych po kampanii moskiewskiej – szanowani podczas wojny Kozacy w czasie pokoju są traktowani jak chłopi. Spotkałeś się jednak z królem, podpisałeś szereg dokumentów i obiecałeś pomoc. W zamian król znów powierzył ci opiekę nad księciem Władysławem. Zebrałeś armię i dotarłeś do punktu zbornego – obozu warownego pod Chocimiem."	
	@rusmis1.description
W czasie wielkiej smuty Smoleńsk został zaanektowany przez Rzeczpospolitą Obojga Narodów. Ale Moskwa nie miała zamiaru porzucać swych zachodnich terytoriów i cierpliwie czekała na bardziej sprzyjające okoliczności.	
"W 1632 roku Władysław IV zasiadł na tronie Rzeczpospolitej. Europa była zaangażowana w wojnę trzydziestoletnią, więc nowy król nie mógł liczyć na wsparcie z zachodu. Car wykorzystał okazję. Wypowiedział wojnę Rzeczpospolitej, mimo że wysiłki dyplomatyczne spełzły na niczym i Wielkie Księstwo Moskiewskie musiało radzić sobie samo. Był to początek wojny smoleńskiej."	
"Duża armia rosyjska rozpoczęła oblężenie Smoleńska, które nie przebiegało jednak zgodnie z planem. Co gorsza, Polacy nakłonili Tatarów do ataku na Rosję. Słyszano, jak hetman Radziwiłł powiedział: „Nie będę toczył sporów teologicznych, mających rozstrzygnąć prawość nasłania pogan na chrześcijan. Z politycznego punktu widzenia mogę jednak powiedzieć, że była to bardzo dobra decyzja”. Wielu musiało opuścić amię carską i zająć się obroną własnych posiadłości. Ty również zdałeś sobie sprawę z bezcelowości oblegania Smoleńska i po otrzymaniu tragicznych wieści także udałeś się w rodzinne strony."	
	@rusmis2.description
W 1654 roku wybuchła druga wojna smoleńska. Cel pozostał taki sam – przywrócenie ziem utraconych w czasie wielkiej smuty oraz utrzymanie kontroli nad Kozakami zaporoskimi. Tym razem car nie miał zamiaru koncentrować się jedynie na Smoleńsku i dawać Rzeczypospolitej czasu na zebranie armii obronnej.	
Na obu flankach wojsk maszerujących na Smoleńsk jechały mniejsze oddziały pod specjalnymi rozkazami. Plan kampanii 1654 roku zakładał przejęcie miast Naddnieprza i wykorzystanie tej rzeki jako szlaku komunikacyjnego między oddziałami działającymi na Rusi i Ukrainie.	
"Ty dowodzisz oddziałem północnym, który ma zająć Witebsk."	
	@rusmis3.description
"Kampania rozpoczęta w 1654 roku była bardzo owocna. Armia rosyjska zajęła na nowo ziemie utracone podczas wielkiej smuty oraz miasta leżące na Naddnieprzu. Kampania stopniowo i metodycznie posuwała się naprzód i nie zdarzały się ryzykowne najazdy w głąb wrogiego terytorium. Zimą nie spodziewano się oporu Litwinów, więc wojska zostały zwolnione. Jednak Rzeczpospolita, mimo osłabienia latami wojny, daleka była od upadku. Wraz z nadejściem wiosny litewski hetman Radziwiłł poprowadził armię na Mohylew z nadzieją odcięcia rosyjskich linii komunikacyjnych."	
"Car nie spodziewał się takiego ruchu. Garnizon w Mohylewie był słaby, więc car pilnie wysłał posiłki do zagrożonego miasta."	
	@rusmis4.description
"Litewski kontratak okazał się porażką, więc car wznowił kampanię. Niepowstrzymana armia rosyjska maszerowała w głąb Wielkiego Księstwa Litewskiego, zdobywając twierdzę za twierdzą. Oddziały Janusza Radziwiłła próbowały powstrzymać zbliżających się do Wilna Rosjan, lecz bezskutecznie. Stolica Księstwa została zajęta, a wkrótce po niej padły Grodno i Kowno."	
"Litwini jednak bronili się desperacko. Nie mogli wydać walnej bitwy wojskom rosyjskim, więc liczyli na skuteczność szybkich ataków przeprowadzanych za linią wroga. Zaopatrzenie oddziałów dostarczano wzdłuż szlaków komunikacyjnych łączących sieć twierdz. W miarę przemieszczania się oddziałów linie te wydłużały się i coraz trudniej było ich bronić. Litwini starali się odciąć Rosjan od zaopatrzenia, przeprowadzając ataki z flanki. W razie powodzenia armia carska byłaby odcięta od zapasów i prochu, a następnie zmuszona do wyboru między odwrotem a śmiercią. Twoje zadanie obrony flanki ma kluczowe znaczenie i dowodzi zaufania, jakie car w tobie pokłada."	
"Pilnowanie litewskich magnatów nie będzie jednak jedyną rzeczą, którą masz się zająć. Rosyjskie sukcesy zwróciły uwagę sąsiadów. Szwedzi przyglądają się bacznie wydarzeniom na Litwie i zastanawiają się, jakie korzyści mogłaby przynieść im ta wojna..."	
	@rusmis5.description
"Rok 1655 zostanie na zawsze zapamiętany jako rok potopu. Armia szwedzka szybko pokonała wojska Rzeczypospolitej i zajęła Warszawę oraz Kraków. Litewski hetman Radziwiłł, chcąc ocalić ojczyznę przed zagładą (oraz zaspokoić własne ambicje), zaproponował, że zostanie wasalem Szwecji. Było to po myśli Szwedów. Polacy jednak nie byli zbyt zadowoleni. Rzeczpospolita podzieliła się na zwolenników Jana Kazimierza, panującego króla, i popieranego przez Szwedów Radziwiłła."	
"W tym czasie szwedzkie sukcesy i wypady na Inflanty zaniepokoiły cara Aleksego Michajłowicza. Zależało mu na dostępie do wybrzeża Bałtyku, więc podpisał traktat z Janem Kazimierzem o wspólnym ataku na Szwedów. Rosjanie przeszli do ofensywy, a sam car pokierował trzonem armii w kierunku Rygi. Tymczasem mniejsze oddziały prowadziły działania w innych częściach Inflant i Ingrii. Kampania prowadzona w 1656 roku była sukcesem, ale Szwedzi przeszli do kontrofensywy. Po szeregu bitew hrabia Magnus de la Gardie – szwedzki dowódca wojsk w Inflantach – wygrał decydującą bitwę w rejonie Valga, miażdżąc armię wojewody Pskowa, który następnego dnia zmarł w wyniku odniesionych ran. Droga do północnej części Wielkiego Księstwa Moskiewskiego stała otworem. Zostałeś naznaczony na nowego wojewodę Pskowa aż do ustabilizowania sytuacji i odparcia Szwedów. Musisz za wszelką cenę powstrzymać ich inwazję."	
	@tutmis1.name
Pokój	
	@tutmis1.description
%include(missions;tutcam.description)%

"W tej misji treningowej nauczysz się szkolenia i sterowania jednostkami, budowania miasta, zbierania surowców i opracowywania wynalazków."	
	@tutmis2.name
Wojna	
	@tutmis2.description
%include(missions;tutcam.description)%

"W tej misji nauczysz się taktyki i rozkazów bojowych, poznasz różne rodzaje jednostek i dowiesz się, jak wykorzystać ich umiejętności dla wspólnego dobra."	
	@bonmis1.description
"Zeszły rok był dziwny. Latem padał śnieg, a wraz z Bożym Narodzeniem przyszła odwilż. Za to deszcze ostatniej jesieni dorównywały czasom Potopu. Ludzie doświadczają różnych wizji. Niektórzy mówią, że nadchodzą ostatnie dni przed ponownym przyjściem Pana. Na pewno nic dobrego z tego nie wyniknie. Nadciąga wielka wojna!"	
"Dawny strach odradza się w sercach, strach uśpiony przez lata pokoju, strach przed tureckimi spahisami i janczarami."	
"Turkowie wielokrotnie najeżdżali chrześcijańskie królestwa. Niczym mityczna bestia, osmańska armia maszerowała niepokonana, bezlitośnie miażdżąc każdego, kto śmiał stanąć jej na drodze. Zdawało się, że nic nie jest w stanie zatrzymać Turków. A jednak za każdym razem pojawiał się śmiałek, który stawał im naprzeciw i pokonywał ich w bitwie. Lecz bestia nigdy nie została zgładzona. Uciekała do swojego leża, lizała rany i odzyskiwała siły."	
"Teraz Turcy znów maszerują, by podbić Europę. Władcy muszą połączyć siły, by wspólnie przerwać ten atak. Musisz stanąć w obronie swego świata – inaczej on upadnie. Śmiałkowie gotowi walczyć zostaną zarżnięci, a reszta skończy jako niewolnicy."	
	@bonmis2.description
"Na wschodzie Europy, gdzie swe granice ma cywilizacja chrześcijańska, potężne państwo – Rzeczpospolita Obojga Narodów, Polaków i Litwinów – ciągnie się od morza do morza. W jej granicach żył jednak jeszcze jeden naród – Ukraińcy. Wspólnie z innymi orali pola, trudnili się rzemiosłem i walczyli w bitwach. Kozacy ukraińscy, porywczy wojacy, byli równie dzielni, co węgierscy hajducy, stanowiąc doskonałe wsparcie polskiej husarii. Podobnie jak Wielkie Księstwo Litewskie stało na straży Rzeczypospolitej na granicy z Wielkim Księstwem Moskiewskim, Zaporoże broniło granic przed szalejącymi hordami Tatarów. Trudno przecenić rolę, jaką Ukraińcy odegrali w potędze Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Niestety, prawa i przywileje ukraińskich Kozaków respektowano tylko w czasie wojny, gdy zaś panował pokój, wracał czas ucisku. Gdy czara goryczy się przelewała, wybuchała rebelia, każda zduszona w zarodku i pochłaniająca wiele ofiar. Polscy magnaci nie potrafili zrozumieć, że w walce z moskiewskim natarciem potrzebny jest wspólny wysiłek."	
"Jeśli kolejny bunt pójdzie o krok za daleko, rozejm będzie niemożliwy, a Moskwa z pewnością to wykorzysta. Samotne opieranie się Moskalom nastręcza trudności, a wynik tej walki może okazać się tragiczny w skutkach dla Polaków, Litwinów czy Ukraińców."	
	@bonmis3.description
"Scenariusz pozwalający na wybór jednej ze stron lub wyłączenie sojuszy, oparty na Wojnie Trzydziestoletniej, najkrwawszym konflikcie tego okresu."	
	@bonmis1.name
Turecka inwazja	
	@bonmis2.name
Walka o wolność	
	@bonmis3.name
Wojna trzydziestoletnia	
	@boncam.name
[Original] Trzy wojny (bonus)	
	@boncam.description
"Dodatkowa kampania zawierająca niezwiązane ze sobą misje, oparte na najkrwawszych konfliktach XVII wieku."	
	@polcam.name
[Dni świetności] Pro Fide, Lege et Rege	
	@polcam.description
"W 1587 roku Zygmunt Waza, syn króla szwedzkiego Jana III i polskiej księżniczki, został królem Polski i wielkim księciem litewskim. Nowy władca okazał się stanowczy, wojowniczy i żądny władzy. Ponadto był zagorzałym katolikiem."	
Za swój nadrzędny cel w polityce wewnętrznej uznawał wzmocnienie władzy królewskiej. Dążył do ograniczenia praw szlachty i wpływu licznych sejmów. Chciał również likwidacji wolnej elekcji i przywrócenia dziedziczności polskiego tronu. Oczywiście działania te napotkały opór ze strony szlachty i magnaterii.	
"Kolejną ważną dla nowego króla kwestią było umacnianie wiary katolickiej i tępienie innych wyznań. Król gorąco wspierał postanowienia unii brzeskiej, na mocy której Cerkiew prawosławna miała się poddać zwierzchnictwu papieża i uznać nauki Kościoła rzymskiego, tworząc tym samym obrządek greckokatolicki."	
Zygmunt III prowadził też intensywną politykę zagraniczną.	
Zgodnie z prawem przyjął należną mu koronę szwedzką. Jednak Szwedzi nie chcieli uznać zwierzchnictwa katolika i zdetronizowali go. Stworzenie imperium polsko-szwedzkiego pozostało niezrealizowanym marzeniem Zygmunta III Wazy.	
"Jednym z ważniejszych kierunków ekspansywnej polityki króla była carska Rosja, tymczasowo pogrążona w chaosie wynikającym ze śmierci carewicza Dymitra i przejęcia władzy przez Borysa Godunowa. Krążą plotki, według których Dymitr żyje, a Zygmunt III jest gotowy wesprzeć jego pretensje do carskiej korony. Najbardziej jednak ucieszyłoby go obsadzenie na rosyjskim tronie własnego syna – Władysława IV. "	
"Czy ambitny plan się powiedzie? Czy syn Zygmunta III zostanie królem Polski i Szwecji, wielkim księciem litewskim i rosyjskim carem?"	
	@polmis1.name
Bitwa pod Kokenhausen	
	@polmis2.name
Odparcie oblężenia Rygi	
	@polmis3.name
Bitwa pod Kłuszynem	
	@polmis4.name
Obrona Ławry Poczajowskiej	
	@polmis5.name
Bitwa pod Wiedniem	
	@polmis1.description
"W 1587 roku Zygmunt Waza, szwedzki królewicz, został koronowany na króla Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Po śmierci ojca, króla Szwecji, Zygmunt był pierwszy w kolejce do północnego tronu. Szwedzi nie chcieli jednak ślubować wierności katolikowi, toteż koronowali na króla księcia Sudermanii. Zygmunt nie miał zamiaru zrezygnować ze swoich roszczeń, co skończyło się konfliktem. W 1600 roku sejm ogłosił przyłączenie szwedzkiej Estonii do Rzeczypospolitej."	
"Świeżo koronowany król Szwecji nie zwlekał z odpowiedzią i zgromadził 10-tysięczną armię. Po dotarciu do Estonii siły szwedzkie wraz z lokalną szlachtą ruszyły na Inflanty, których bronił hetman Farsenbach przy wsparciu zaledwie 5000 żołnierzy."	
"Szwedzka inwazja zakończyła się wielkim sukcesem. Pomimo kilku przegranych bitew zdobyto Parnawę, Wolmar, Dorpat i Felin. W lutym 1601 roku Szwedzi zbliżyli się do Dźwiny i podeszli pod Rygę. 28 marca rozpoczęło się oblężenie Kokenhausen, które trwało trzy dni. Resztki litewskiego garnizonu skryły się w twierdzy w pobliżu miasta. W końcu, po kilku nieudanych próbach zdobycia fortecy, Szwedzi postanowili zamorzyć obrońców głodem. Podczas gdy główne siły szwedzkie ruszyły na północ do Erle, na miejscu został niewielki oddział, który kontynuował oblężenie. Król szwedzki postanowił wrócić do ojczyzny i sprowadzić posiłki, a zwierzchnictwo nad armią przekazał swemu synowi Carlowi Gyllenhielmowi."	
"Tymczasem sejm ustanowił nowy podatek wojenny, który miał gwarantować finansowanie armii hetmana wielkiego koronnego Jana Zamoyskiego. Na czas tworzenia się nowej armii za obronę Kurlandii i Żmudzi odpowiadały siły zbrojne hetmana wielkiego litewskiego Krzysztofa Radziwiłła, zwanego Piorunem. Siły litewskie zbierały się zdecydowanie dłużej, niż zakładał hetman, dlatego Radziwiłł wysłał do Kokenhausen młodego Jana Sicińskiego. Dzielny dowódca zdołał przeszkodzić w dostawie zaopatrzenia dla Szwedów, czym znacznie osłabił oddział oblężniczy. Gyllenhielm próbował zaatakować mężnego litewskiego dowódcę, ale Piorun zdążył przybyć w samą porę, by uratować zagrożony oddział. Szwedzi zostali otoczeni i zablokowali twierdzę w Kokenhausen."	
"Kokenhausen to cenna baza operacyjna, odgrywająca kluczową rolę w kontrofensywie. Musisz odbić ją z rąk wroga."	
	@polmis2.description
Po zwycięstwie w Kokenhausen Szwedzi zaczęli się wycofywać na zdobyte wcześniej tereny. Tymczasem armia Korony i Kozacy ukraińscy pod wodzą króla Zygmunta III i Samuela Koszki dołączyli do sił Pioruna w Inflantach. 	
"Z końcem roku 1602 Rzeczpospolita odzyskała Inflanty prawie w całości, niestety, nieopłacani od miesięcy żołnierze odmówili dalszej służby. Jan Zamoyski i Kozacy rozjechali się, gdy hetman zapłacił żołnierzom z funduszy przyznanych przez sejm. Król również uznał, że jego obecność niczemu nie służy, i tak dowództwo przeszło w ręce Jana Karola Chodkiewicza. Nowy wódz kontynuował walkę, przenosząc ofensywę na terytoria szwedzkie. Pomimo początkowych sukcesów wojska polskie zmagały się z uporczywym brakiem środków na kontynuowanie kampanii. Dowódcy byli więc zmuszeni opłacać żołnierzy z własnych środków. Nie pomagał też fakt, że właśnie zaczęła się zima, a wraz z nią choroby. W związku z tym wojska Rzeczypospolitej nie mogły w pełni wykorzystać przewagi wynikającej z szeregu zwycięstw. Po potyczce w okolicach Dorpatu żołnierze, którym od dłuższego czasu nie wypłacano żołdu, zaczęli się buntować, tworząc własną konfederację pod wodzą Aleksandra Lisowskiego. Spowodowało to zatrzymanie kampanii polskiej w Inflantach. "	
"W tym samym czasie wojska szwedzkie postanowiły skorzystać z metod opracowanych przez Maurycego Orańskiego, który stworzył własną szkołę wojskową i zreformował armię holenderską. Szwedzi zaprosili do współpracy Jana VII z Nassau, który przeorganizował i przeszkolił armię szwedzką według modelu holenderskiego. Książę Sudermanii, wspierany finansowo przez Moskwę, nie żałował środków i zachęcał do pomocy dowódców z całej Europy. Przed końcem 1605 roku armia szwedzka przeobraziła się w siłę zdolną nie tylko do podboju Rygi, największego portu Rzeczypospolitej, lecz także do zwycięskiego marszu w głąb Litwy."	
"Armia hetmana Chodkiewicza znalazła się w ciężkiej sytuacji. Sejm kompletnie zignorował prośby o wsparcie i odmówił jakichkolwiek środków na finansowanie nadchodzącej wojny. Od tej pory wojska są zdane na siebie, ale o wycofaniu się nie ma mowy. Ryga nie może upaść!"	
	@polmis3.description
"Gdy zmarł Fiodor I, następca Iwana Groźnego, Borys Godunow przejął władzę w Carstwie Rosyjskim. Nie cieszył się on popularnością wśród ludu, jako że nie był szlacheckiego pochodzenia. Gdy więc pojawiły się pogłoski o zamordowaniu młodego carewicza Dymitra, niechęć przemieniła się we wrogość."	
"W roku 1603 w Rzeczypospolitej pojawił się człowiek, twierdzący, że jest cudownie ocalałym Dymitrem. Jego cel był jasny – pragnął zdobyć to, co mu się należało i zasiąść na tronie Rosji. Sejm nie zgodził się wesprzeć go w inwazji na Moskwę, a hetman wielki koronny Jan Zamoyski nazwał nawet jego plany komedią wartą Plauta. Ale jeden z dowódców, Jerzy Mniszech, pomimo przeciwności udzielił Dymitrowi poparcia. Zebrał wiernych żołnierzy i oddziały Kozaków, zaręczył swoją córkę z domniemanym carewiczem i ruszył na Moskwę. "	
"Kampania rozpoczęła się od porażki w bitwie pod Dobryniczami, ale gdy zmarł car Borys, ludność Rosji zaczęła masowo przechodzić na stronę Dymitra, dzięki czemu zdobył on ostatecznie upragniony tron. Jego rządy nie podobały się jednak bojarom, którzy zdecydowali o dokonaniu przewrotu. W maju 1606 roku Dymitr został zamordowany, a na tron wstąpił nowy car, Wasyl IV, który musiał poradzić sobie z wyniszczającymi kraj rebeliami."	
"W 1607 roku Dymitr ponownie pojawił się w Rzeczypospolitej, opowiadając niedorzeczną historię swojego ocalenia. Polskie siły ponownie obległy Moskwę. Maryna Mniszchówna, żona Dymitra, rozpoznała swojego męża."	
"Aby pozbyć się pretendenta, w 1609 roku car Wasyl zawarł sojusz ze Szwecją, która była już w stanie wojny z Rzeczpospolitą. Król Zygmunt, z błogosławieństwem papieskim, rozpoczął więc wojnę z Carstwem Rosyjskim, a połączone siły polsko-litewskie rozpoczęły oblężenie twierdzy smoleńskiej."	
"Szwedzka armia, wzmocniona najemnikami z Francji, Szkocji, Niemiec i Anglii, przybyła do Nowogrodu. Po połączeniu sił z armią Michała Wasylewicza Skopin Szujskiego przełamała oblężenie Moskwy, zmuszając Dymitra do ucieczki. Rosja pogrążyła się w chaosie, zdana na łaskę dezerterów i bandytów. Patriarcha Moskwy Filaret zwrócił się więc z prośbą o pomoc do polskiego króla, oferując koronę rosyjską jego synowi, Władysławowi."	
Przeciwko siłom polsko-litewskim Wasyl wysłał armię pod dowództwem swojego syna Dymitra. Na ich spotkanie wyszły oddziały hetmana Stanisława Żółkiewskiego.	
"Dwie armie wkrótce zejdą się w śmiertelnym starciu, a jego wynik zadecyduje o losach Wasyla oraz moskiewskiej korony, o którą walczą Władysław i Dymitr."	
	@polmis4.description
"Od roku 1648 Rzeczpospolita nie zaznała pokoju. Jej najlepsi żołnierze polegli w niezliczonych bitwach ze Szwedami, Rosjanami, Turkami, Węgrami oraz wrogami wewnętrznymi. W 1672 roku wybuchła kolejna wojna z Turcją. Tureckie armie jeden po drugim zdobywały forty i zamki na Podolu, a hordy Tatarów plądrowały wsie i miasta. Armia wyczerpanej Rzeczpospolitej nie była duża, ale na jej czele stanął Jan Sobieski."	
"W 1673 zaatakował on i zmiażdżył siły Tureckie w pobliżu Chocimia, co wprawiło w podziw całą Europę, a jego samego wyniosło na tron. Od tej chwili nazywany on był przez Turków „Chocimskim Lwem”. Jednak samowola szlachty sprawiła, że Sobieski nie był w stanie pójść za ciosem. Przykładowo, po bitwie pod Chocimiem wielki hetman litewski Michał Kazimierz Pac rozwiązał swoja armię mimo wyraźnych rozkazów Sobieskiego. W ten sposób pozostałe siły tureckie zdołały umknąć."	
Mimo to rok 1674 przyniósł kolejne zwycięstwa. Południowa Ukraina została oczyszczona z wojsk tureckich i tatarskich. 	
"Po serii porażek Turcy zebrali w 1675 roku nową armię, aby przywrócić sprawom dawny bieg. "	
"Dowódcą sił tureckich został Ibrahim Szyszman Pasza, natomiast na czele Tatarów stanął nureddin Safa Girej. Ofensywa rozpoczęła się szczęśliwie i po przekroczeniu Dniestru armia turecka rzuciła się na polskie zamki. Niektóre z nich się obroniły, ale większość trafiła w ręce agresorów."	
"Głośna w całej Rzeczypospolitej stała się historia trzystu dzielnych obrońców zamku w Trembowli i ich dowódcy, kapitana Jana Samuela Chrzanowskiego. Jednak prawdziwą bohaterką tej opowieści była jego żona, Anna Dorota. We wrześniu licząca dziesięć tysięcy żołnierzy armia turecka obległa Trembowlę. Chrzanowska wykazała się niezwykłą odwagą i determinacją, stając się przykładem dla obrońców, zarówno dzięki swoim słowom, jak i czynom, chwyciwszy za broń i stając do walki ramię w ramię z załogą. Tureckie ataki zostały odparte."	
"Teraz król Jan Sobieski zdobył wystarczające siły, aby odbić stracone zamki oraz twierdze i wypędzić wrogie siły z Podola. Armia zbiera się w pobliżu Lwowa, dokąd ściągają żołnierze ze wszystkich stron Rzeczypospolitej."	
"Ty jednak odkryłeś, że wróg zagraża Ławrze Poczajowskiej. Uznając, że ważna jest każda minuta, zdecydowałeś się nie czekać na króla i wspomóc klasztor swoimi siłami."	
	@polmis5.description
"Pod koniec roku 1676 Rzeczpospolita podpisała z Turcją rozejm w Żurawinie. Jan Sobieski pragnął jak najszybciej zakończyć wojnę, gdyż sejm nie był w stanie zebrać pieniędzy i król zasilał armię z prywatnych funduszy. Dodatkowo żołnierze czuli ochotę do walki jedynie gdy ich osobiste dobra były narażone na niebezpieczeństwo. Zebranie wojsk było więc poważnie utrudnione, a Turcy wciąż stanowili spore zagrożenie. W tych warunkach dalsze prowadzenie wojny było niemożliwe."	
"Drugim powodem pośpiechu króla było jego dążenie do podporządkowania sobie Prus Wschodnich. W tym celu zawarł on sojusz z Francją i Szwecją. Pomógł w tym fakt, że jego ukochana żona, Marysieńka, była Francuzką. Z drugiej strony król Ludwik XIV miał nadzieję, że sojusz z Polską da mu możliwość dominacji nad Świętym Cesarstwem Rzymskim."	
"Jednak szlachta natychmiast sprzeciwiła się tym planom. Magnateria nie chciała psuć swoich stosunków z Cesarzem i obawiała się, że król Jan dąży do wprowadzenia na wzór francuski monarchii absolutnej."	
"Tymczasem poselstwo w Istambule wciąż starało się wynegocjować warunki pokoju. Strona polska chciała wrócić do granic sprzed wojny, na co Turcy nie mogli przystać."	
"Rok 1683 przyniósł rozwiązanie skomplikowanej sytuacji. Zawiązano sojusz ze Świętym Cesarstwem Rzymskim: w przypadku agresji tureckiej na któregokolwiek z sojuszników, drugi z nich miał natychmiast ruszyć z pomocą."	
W tym samym roku ogromna turecka armia pod przywództwem wielkiego wezyra Kara Mustafy wyruszyła z Adrianopola w kierunku Wiednia. Turcy nie zamierzali poprzestać na zdobyciu stolicy Austrii. Marzyli o dotarciu do Rzymu i Paryża. Po raz kolejny Europa stanęła twarzą w twarz z osmańskim zagrożeniem.	
"Czeka cię być może najważniejsza bitwa w całej historii Rzeczypospolitej. Jeśli wygrasz, chwała i sława, które na ciebie spłyną, przyćmią pamięć o wszystkich wielkich hetmanach razem wziętych."	
	@scecam.name
[Dni świetności] Scenariusze	
	@scecam.description
Niepowiązane ze sobą misje.	
	@scemis1.name
Konotop	
	@scemis2.name
Wojna chłopska	
	@scemis3.name
Starcie pod Nördlingen	
	@scemis4.name
Restauracja Stuartów	
	@scemis5.name
Lądowanie w Bretanii	
	@scemis1.description
"Car Aleksy Michajłowicz z uwagą przyglądał się wydarzeniom w Rzeczypospolitej. Powstanie Chmielnickiego w 1648 roku szybko przerodziło się w regularną wojnę. Polska szlachta nie chciała iść na ustępstwa i pragnęła krwawo stłumić rebelię. Walki się przeciągały, co zmusiło Chmielnickiego do zawarcia sojuszu z Moskwą w roku 1654."	
"Car natychmiast rozpoczął przygotowania do otwartej wojny z Polską: wprowadzono reformy w wojsku, zgromadzono zapasy żywności i prochu, kupiono broń. Gdy zatem w roku 1654 Moskwa opowiedziała się za sprawą ukraińską, posiadała ogromną, gotową do ataku armię. Wielkie Księstwo Litewskie z drugiej strony było całkowicie nieprzygotowane do odparcia rosyjskiej napaści. Żołnierze moskiewscy zajęli niemal całe jego terytorium. Inwazja na Litwę przeszła do historii jako „krwawy potop”."	
"W tym czasie polityka zagraniczna Hetmanatu Ukrainy uległa zmianie. Po śmierci Bohdana Chmielnickiego w roku 1657 nowym hetmanem został Iwan Wyhowski. Zdecydował się on połączyć kozacki Hetmanat z Rzeczpospolitą. Sprzymierzył się więc z chanem krymskim, Mehmedem IV Girejem."	
Kniaź Aleksy Nikitycz Trubecki miał reprezentować interesy carskie na Ukrainie. Dostał rozkaz ukarania Wyhowskiego i odzyskania carskich wpływów w rejonie. Pierwszą twierdzą na jego drodze był Konotop.	
"Musisz pomóc oblężonemu miastu odeprzeć wojska carskie, inaczej rozpoczną one kolejny „krwawy potop”, tym razem na Ukrainie, pragnąc ukarać Kozaków za sojusz z Polską."	
	@scemis2.description
"Wielka smuta dobiegła końca, czas przywrócić porządek i uporać się z tymi, do których nie dotarło jeszcze, że okres anarchii się skończył. Gdy prawo znów zostało przywrócone na tych rozległych obszarach, rozpoczął się okres reform."	
"Jednak rządy Aleksego Michajłowicza przyniosły krajowi kolejną ciężką próbę. Reformy spotkały się z niezadowoleniem i buntami, a zmiany wprowadzone przez patriarchę Nikona doprowadziły do podziału w kościele prawosławnym. Wielu żołnierzy zginęło w wojnie z Polską. Surowe prawa, które w czasach niepokojów nie były ściśle przestrzegane, zaczęły coraz bardziej doskwierać zwykłym ludziom."	
"Oprócz tego carscy urzędnicy prowadzili działania wymierzone w prawa i swobody Kozaków, którzy stali na straży południowych granic kraju. Kozacy często prowadzili samowolne kampanie przeciwko Imperium Osmańskiemu i Persji, krajom, z którymi car pragnął utrzymać pokój. Tacy Kozacy zyskiwali miano rebeliantów, a rząd konsekwentnie ich tępił."	
"W roku 1667 Kozacy pod przywództwem Stiepana Razina przeprowadzili kolejną „rebeliancką” kampanię. Doprowadziła ona do starcia z siłami rządowymi i zdobycia miasta Jaick, co było niewybaczalnym przestępstwem. W następnym roku Razin przeprowadził kolejną ekspedycję przeciwko Persji. Następnie powrócił do Astrachania, do którego został wpuszczony jedynie pod warunkiem, że uwolni jeńców i podzieli się łupem."	
"Kozacy zwiedli jednak władze, otwierając sobie drogę na Don i rozsyłając listy nawołujące do powszechnego powstania. Razin zjednoczył pod swoimi sztandarami ludzi niezadowolonych z poczynań władz, a tych nie brakowało. Powstanie na nieznaną do tej pory skalę szybko ogarnęło całą południową część kraju."	
"Powstańcy nie walczyli przeciwko carowi i jego urzędnikom, ale przeciwko posiadaczom ziemskim. Krążyły nawet pogłoski, że car Aleksy i patriarcha Nikon potajemnie wspierają rebelię."	
"Jesteś dowódcą wojsk carskich. Twoim zadaniem jest ukaranie powstańców i ich przywódcy, Stieńki Razina."	
	@scemis3.description
"Kto by pomyślał, że heretyk Luter zdobędzie tylu zwolenników? Herezja nie dotyczy już jedynie pojedynczych szaleńców, ale obejmuje teraz całe księstwa. Za kogo oni się uważają? Wczoraj bluźnili przeciwko Kościołowi, dziś buntują się przeciw katolickiemu Cesarzowi. W swym szaleństwie ośmielili się sprzeciwić prawowitemu monarsze! To wszystko w czasach, gdy nasi wrogowie pragną położyć na Cesarstwie swoje ręce, Turcy marzą o zdobyciu Wiednia, Francuzi jak zwykle wtrącają się w niemieckie sprawy, a z północy przyszli Szwedzi. Czego oni tu szukają? Powinni raczej trzymać się krain wokół Bałtyku, gdzie, jak wiadomo, herezja protestancka wciąż kwitnie, podtrzymywana przez Żydów, ortodoksyjnych chrześcijan, a nawet muzułmanów."	
"Ciężko dziś walczyć w słusznej sprawie. Mimo to Wallenstein sprawił protestantom srogie lanie. Szkoda, że sukces namieszał mu w głowie i zaczął uważać się za równego Cesarzowi. Bóg wziął go do siebie, tak jak i Gustawa Adolfa. Teraz musimy poradzić sobie ze Szwedami bez jego udziału. "	
"Wróg przygotowuje się do ofensywy. Niech przyjdą – nie lękamy się! Bóg, Kościół i jego wierni zwolennicy, Hiszpanie i Polacy, przyjdą nam z pomocą. Nie pozwolimy im dojść dalej niż do Nördlingen. Jeżeli ośmielą się walczyć, poślemy ich do piekła, do ich ryżego króla. "	
	@scemis4.description
"Angielska wojna domowa wreszcie dobiegła końca. Król, który uciskał swoich lojalnych poddanych, zapłacił za to głową. Odzyskaliśmy utraconą podczas wojny kontrolę nad Irlandią i Szkocją. Królestwo Anglii, Szkocji i Irlandii stało się republiką, Rzeczpospolitą Anglii, Szkocji i Irlandii, a na jej czele stanął lord protektor Oliver Cromwell. Trzymał on parlament i armię w żelaznym uścisku. Kiedy zmarł, równowaga uległa zachwianiu."	
"Generałowie, którzy po wojnie osiągnęli ogromnie wpływy, nie chcieli dzielić się władzą. Parlament, obawiając się armii, próbował za wszelką cenę ją osłabić."	
"Po śmierci Cromwella nowym lordem protektorem został jego syn, Richard. Nie miał on doświadczenia wojskowego, nie był więc zbyt popularny wśród żołnierzy. Intrygi i spiski pojawiały się na każdym kroku. Członkowie parlamentu starali się przeciągnąć na swoją stronę niektórych z generałów, a ci odpłacali im się tym samym. Obie frakcje próbowały kontrolować lorda protektora."	
"Wszystko skończyło się w ciągu roku: generałowie rozwiązali parlament, a Richard został zmuszony do ustąpienia. Powstały nowy rząd i parlament. Głową państwa został John Lambert, najbardziej popularny z generałów."	
"Przyglądasz się tym wydarzeniom ze Szkocji. Dysponujesz sporymi siłami, wszyscy więc proszą cię o interwencję. Republikanie zachęcają cię do ukarania Lamberta, nazywając go dyktatorem, a generałowie oferują ci podzielenie się władzą. Nawet rojaliści podnoszą głowy. Uważają, że nadszedł właściwy moment, aby doprowadzić do restauracji monarchii, a ukrywający się we Francji Karol Stuart tylko czeka, aby objąć tron po swoim ojcu."	
"Nie możesz pozostawać dłużej neutralny. Przyszłość kraju leży w twoich rękach. Ruszaj do Londynu i zaprowadź tam porządek. Jeżeli uda ci się pokonać oddziały Lamberta, staniesz się jedyną osobą, która będzie w stanie narzucić swoją wolę całemu krajowi."	
	@scemis5.description
"Raz jeszcze Francuzi i Brytyjczycy ścierają się ze sobą w walce o dominację nad światem. Scenerią wojny ponownie są wszystkie lądy i morza świata. Jednak strategie obu państw bardzo się różnią. Angielski parlament doskonale zdaje sobie sprawę z obranego celu i uparcie do niego zmierza. Wysłał statki i żołnierzy do Ameryki i Indii, ograniczając swoje działania w Europie do finansowego wspierania swoich kontynentalnych sojuszników. Na nich właśnie uderzyły główne siły króla Francji, nieświadomego działań wroga w zamorskich krajach."	
"Walczący z francuską flotą Brytyjczycy zdecydowali się na atak na francuskie wybrzeże i zniszczenie tamtejszych portów. Zamierzali uderzyć na słabiej ufortyfikowane forty, aby operacja przebiegła szybko, nie dając oddziałom francuskim czasu na reakcję."	
"Nie miałeś niestety wysoko postawionych znajomych, więc nie udałeś się do Niemiec wraz z siłami ekspedycyjnymi. Zamiast tego musiałeś objąć dowództwo nad garnizonem. Przez pewien czas nawiedzały cię myśli o utraconej okazji na zdobycie sławy wojennej i dręczyła cię konieczność pozostania tak daleko za linią działań wojennych. Ale los się do ciebie uśmiechnął! Brytyjczycy zdecydowali się zaatakować wybrzeże właśnie w twoim regionie."	
"Pokaż im, co potrafisz. Jeżeli pokonasz Anglików, nie tylko staniesz się sławny, ale także sprawisz, że każdy z nich zastanowi się teraz dwa razy, nim pojawi się u wybrzeży Francji z bronią w ręku!"	
	@celcam.name
[Święta 2016] Misja świąteczna	
	@celcam.description
Prezent na święta	
	@celmis1.name
[Święta 2016] Jak elfy uratowały renifery	
	@celmis1.description
"[Żartobliwa misja] Pewnego razu na biegunie północnym żył sobie bardzo miły człowiek. Znany był pod wieloma imionami: Santa Claus, święty Mikołaj, Dziadek Mróz, Sinterklaas itd. Każdego roku przygotowywał się do świąt: szykował prezenty dla grzecznych dzieci na całym świecie. Nie był jednak osamotniony w tych działaniach: zawsze mógł liczyć na wsparcie swych małych pomocników – elfów. W Boże Narodzenie wsiadał do sań zaprzęgniętych w renifery i ruszał w świat, by obdarować prezentami czekające na nie dzieci."	
"Nie wszystkim się to jednak podobało. Niegodziwy i zachłanny władca, który zachowywał się tak, jakby nigdy w życiu nie otrzymał prezentu, postanowił zepsuć wszystkim święta. Wykorzystując zmyślne kłamstwa i podstęp, wykradł renifery, przez co święty Mikołaj nie będzie mógł rozdać dzieciom prezentów."	
"Mikołaj natychmiast zorganizował misję ratunkową. Jako najbardziej doświadczony elf poprowadzisz ją, aby odbić renifery i uratować święta!"	
	@swecam.name
[Droga do chwały] Lew na północy	
	@swecam.description
"Na północnym skraju Europy, w pobliżu nizinnej Danii, górzystej Norwegii i pokrytej jeziorami Finlandii leży Szwecja, obdarowana przez Boga górami, dolinami, lasami, jeziorami i rzekami w odpowiedniej liczbie. Surowy klimat uczynił Szwedów walecznymi i niebezpiecznymi. Przez ich dokonania na bitewnych polach wszystkie narody podejrzewają, że Bałtyk wkrótce stanie się wewnętrznym jeziorem Szwecji."	
"Przed tobą najbardziej chwalebny okres szwedzkiej historii – era króla Gustawa II Adolfa. Ten nadzwyczajny mężczyzna, zwany również Królem Śniegu i Lwem Północy, przemienił Szwecję w najpotężniejsze państwo w północnej Europie. Odkryjesz sposób, w jaki Szwecja zyskała swą potęgę i jak król Gustaw II Adolf, niszcząc swoich wrogów jednego za drugim, zapisał się na kartach historii jako „Wielki”."	
	@swemis1.name
Wojna w Ingrii	
	@swemis2.name
Wojna na terenach pruskich	
	@swemis3.name
Bitwa pod Breitenfeld	
	@swemis4.name
Wojna na terenach niemieckich	
	@swemis5.name
Wojna o rozejm	
	@swemis1.description
"W 1611 roku zmarł szwedzki król Karol IX, zaś tron po nim objął jego syn, Gustaw Adolf. Młody władca „odziedziczył” trzy trwające wojny: z Danią, z Polską i z Rosją."	
"Jesienią podpisany został traktat pokojowy z Danią, bardzo zyskowny dla tej ostatniej. Powodem niekorzystnych dla Szwecji postanowień był fakt skupienia całej uwagi króla na wydarzeniach na wschodzie. Pragnący odzyskać szwedzki tron król Polski Zygmunt postanowił odebrać Szwecji Estonię i Liwonię. Jeszcze dalej na wschód tereny moskiewskie objęte były wojną o tron."	
"Nowy car Wasyl Szujski zawiązał sojusz ze Szwecją, by wspólnie walczyć z Rzeczpospolitą. Nie przeszkodziło to jednak Polakom w zdobyciu Krymu i koronowaniu księcia Władysława IV Wazy. Po zabójstwie Szujskiego Szwedzi stracili jedynego sojusznika. Wycofanie wojsk nie leżało jednak w ich naturze. Uprzednio niezależny od Moskwy Nowogród, który ponownie stał się protektoratem Szwecji, zobowiązał się do pełnego wsparcia szwedzkich sił. Karolowi Filipowi, bratu Gustawa Adolfa, nie udało się zostać carem, lecz wciąż może zostać kniaziem Nowogrodu."	
"Na rosyjski tron wstępuje Michał Romanow. Nowy władca nie zamierza odpuścić Nowogrodu i wysyła armię dowodzoną przez księcia Trubeckiego, której zadaniem jest wypędzenie wojsk szwedzkich."	
Musisz odeprzeć atak rosyjskiej armii w Nowogrodzie.	
	@swemis2.description
Udało ci się zająć należące do Moskwy tereny nadbałtyckie i zakończyć wojnę na korzystnych warunkach. Carstwo Rosyjskie nie ma dostępu do morza i zrzekło się roszczeń wobec Liwonii i Karelii. Czas zakończyć trzecią i ostatnią wojnę – z Rzeczpospolitą.	
"Wojnę, która trwa od niemal trzydziestu lat. W tym czasie rozegrało się wiele bitew. Niektóre z nich wygrali Polacy i Litwini, inne Szwedzi. Walki były zacięte, dopiero niedawno Rzeczpospolita zaczęła okazywać słabość. Zgodnie z postanowieniami ostatniego pokoju Polacy zrzekli się Liwonii i największego portu w Rydze. Teraz Gustaw Adolf planuje zająć Prusy wraz z kolejnym ważnym polskim portem – Gdańskiem. Może to ostatecznie odciąć króla Zygmunta od dostępu do Morza Bałtyckiego."	
"Nie myśl jednak, że to łatwe zadanie. Polacy i Litwini tworzą armię i z pomocą Duńczyków oraz Holendrów organizują flotę. Ponadto wsparcie ze strony lądu obiecuje zapewnić im sojusznik Rzeczpospolitej, Święte Cesarstwo Rzymskie."	
"Zakończ to, co rozpoczął twój ojciec, i odetnij Polaków od Bałtyku."	
	@swemis3.description
"Rzeczpospolita straciła wszelkie nadzieje na wyparcie Szwedów z Liwonii i Prus Wschodnich. W 1626 podpisany zostaje rozejm, który ma trwać 6 lat. Nie ma jednak czasu na świętowanie zwycięstwa, wszak splot różnych wydarzeń sprawia, że ponownie będziesz musiał stawić czoła Niemcom."	
"Święte Cesarstwo Rzymskie, z uwagi na spory między katolikami a protestantami, podzieliło się na dwa obozy: Ligę Katolicką i Unię Ewangelicką. Powstanie toczące się w Czechach podzieliło kraj między walczące strony. Inne państwa przyłączyły się do konfliktu, wspierając pośrednio lub bezpośrednio jedną ze stron. Początkowo szczęście zdawało się sprzyjać katolikom. Ich sukcesy zaniepokoiły protestanckich władców Skandynawii. Dania aktywnie dołączyła do wojny, nie była jednak w stanie przechylić szali zwycięstwa na stronę luteran. Ziemie niemieckie zostały zalane przez cesarskie wojska Alberta von Wallensteina, który, otrzymawszy tytuł admirała Morza Północnego i Bałtyckiego, nie zdobył Kopenhagi tylko przez wzgląd na brak floty. Duńczycy, niezdolni do przeciwstawienia się znakomitemu katolickiemu generałowi, który zdążył opanować północne tereny niemieckie, musieli zawrzeć pokój."	
"W tej trudnej dla Unii Ewangelickiej godzinie Gustaw Adolf zdecydował, że nadszedł czas, by zająć Pomorze. Cesarskie oddziały pomagały Polakom atakować szwedzkich kupców, nie przepuszczając okazji do próby zastraszenia Szwedów i powstrzymania ich przed udziałem w wojnie. Działania te odniosły jednak odwrotny skutek."	
"W 1630 roku szwedzka armia, dowodzona przez samego króla Gustawa Adolfa, wylądowała na Pomorzu. Pod szwedzkich sztandarem poczęli gromadzić się najemnicy ze wszystkich zakątków Europy oraz zjednoczone oddziały niemieckich władców. Król w tym czasie planował nadchodzącą kampanię i prowadził negocjacje dyplomatyczne."	
"Po rozpoczęciu swojego marszu Szwedzi z łatwością przebili się przez północne tereny i dotarli aż do Saksonii. Zwycięska armia Wallensteina podzielona została na części, by wzmocnić poszczególne rejony zmagań, droga stała więc przed nimi otworem. Wojska szwedzkie wspomagały oddziały Saksonów pod dowództwem „starego przyjaciela” z czasów wojny w Prusach, marszałka polowego Hansa Georga von Arnim-Boitzenburga."	
Przeciwko nim stały wierne cesarzowi oddziały Saksonów pod przywództwem hrabiego Tilly.	
"Pragnienie wyrównania rachunków z Cesarstwem sprawiło, że nie miałeś czasu na przedstawienie się: otoczyłeś wroga i zmusiłeś go do wydania bitwy w pobliżu Breitenfeld."	
	@swemis4.description
"Po przegranej bitwie pod Breitenfeld cesarskie wojska wycofały się i przygotowują się do obrony. Król wezwał na pomoc swoich sojuszników: króla Hiszpanii Filipa IV i króla Polski Zygmunta III. Ci mieli zgromadzić wystarczająco duże siły pod wodzą hrabiego Tilly i rozpocząć kontrofensywę, która przegnałaby Szwedów z niemieckich ziem."	
"Na nieszczęście dla Austrii presja nałożona na Szwedów przyczyniła się do interesujących wydarzeń na innych frontach. Hiszpanie zaciekle walczyli z siłami Zjednoczonych Prowincji dowodzonymi przez księcia Fryderyka Henryka Orańskiego, a Rzeczpospolita zmuszona była do odpierania ataków moskiewskiego generała Szeina pod Smoleńskiem. Mimo tych trudności część wojsk hiszpańskich i polskich dotarła na ziemie niemieckie, były one jednak skromniejsze, niż chciałby tego Ferdynand II."	
"Szwedzki król Gustaw Adolf zbiera siły na kolejną bitwę. Wcześniej polegać musiał jedynie na Szwecji i protestanckich władcach niemieckich, teraz jednak otrzymał część obiecanych pieniędzy z Francji. "	
"Musisz uderzyć na Austriaków, Bawarów, Hiszpanów i Polaków. Po swojej stronie masz Saksonów i wsparcie francuskich finansów."	
	@swemis5.description
"Bitwa pod Lützen zakończyła się iście pyrrusowym zwycięstwem. Szwedzi wygrali, ponieśli jednak ogromną stratę – poległ król Gustaw Adolf. Jego śmierć zapoczątkowała serię porażek, sytuację jednak poprawiły postępy poczynione na innych frontach."	
"Do wojny dołączyła Francja, nacierając na hiszpańskie wojska znajdujące się w hiszpańskiej części ziem holenderskich. W odpowiedzi cesarska armia bezzwłocznie ruszyła na Paryż. Francuzom udało się powstrzymać atak wroga i przejąć inicjatywę. Teraz austriackie i bawarskie oddziały muszą się przygotować na odparcie inwazji."	
"Francuscy dyplomaci dowiedli, że w niczym nie ustępują swym żołnierzom – udało im się nakłonić włoskich sojuszników do przeciwstawienia się Świętemu Cesarstwu Rzymskiemu, a także zapobiec kolejnej wojnie między Szwedami a Rzeczpospolitą Obojga Narodów, tak wyczekiwanej przez Wiedeń."	
Bunt w należącej do imperium hiszpańskiego Portugalii osłabił pozycję samej Hiszpanii. Część żołnierzy musiała się zająć jego tłumieniem.	
"Cesarstwo jednak odniosło też kilka zwycięstw. Po pierwsze – z powodu wojny domowej Anglia wycofała swoje wsparcie dla protestantów. Po drugie – część protestanckich władców niemieckich, których ziemie zostały całkowicie zniszczone przez wojnę, poczęło przechodzić na stronę katolików, nie tylko podpisując rozejmy, lecz także tworząc unie i oddając swoje wojska do dyspozycji cesarskich generałów."	
"Tak czy inaczej Szwecja nie zamierza odpuścić Pomorza. Śmierć ukochanego króla narodu i wszystkie pomniejsze ofiary nie mogą pójść na marne. Utrzymaj dotychczasowe zdobycze i zmuś cesarskich, by zasiedli do negocjacji. Wszyscy są już zmęczeni tą wojną. Czas ją zakończyć."	
	@scemis6.name
Druga wojna północna	
	@scemis7.name
Trzecia wojna północna	
	@scemis8.name
Wojna holenderska	
	@scemis6.description
"Rzeczpospolitą wyniszczyła wojna z walczącymi o niepodległość Kozakami pod wodzą Bohdana Chmielnickiego. Korzystając ze słabości odwiecznego wroga, król Szwecji Karol X najechał na Księstwo Litewskie i zmusił je do uznania swego zwierzchnictwa. W akcie desperacji Polska, w zamian za koronę po śmierci bezdzietnego Jana II Kazimierza, który w tym czasie zbiegł na Śląsk, zaproponowała sojusz Carstwu Rosyjskiemu. Car zaakceptował hojną propozycję, łamiąc tym samym postanowienia ugody perejasławskiej z Ukrainą, i ogłosił wojnę ze Szwecją. Zwolniony z zobowiązań wobec Moskwy Bohdan Chmielnicki zawiązał sojusz z Karolem X i wysłał mu na pomoc korpus ekspedycyjny dowodzony przez Antona Żdanowicza. W tym samym czasie pod naciskiem Habsburgów król Danii Fryderyk III najechał szwedzkie ziemie."	
Poprowadź jedną z walczących stron do zwycięstwa!	
	@scemis7.description
"Na przełomie XVII i XVIII wieku Imperium Szwedzkie sprawowało kontrolę nad Bałtykiem. Ten stan rzeczy nie podobał się jednak jej najbliższym sąsiadom. Carstwo Rosyjskie i Królestwo Danii i Norwegii utraciły swe wpływy w regionie z powodu porażek poniesionych w ubiegłych latach. Po śmierci Jana III Sobieskiego, elektora Saksonii, na króla Rzeczypospolitej wybrany został August II Mocny, który obiecał przywrócenie Liwonii, znajdującej się obecnie pod władzą Szwecji, w polskie posiadanie. Udział Danii w wojnie przerwało niespodziewane lądowanie wojsk 18-letniego króla Szwecji Karola XII w okolicy Kopenhagi, co zmusiło Fryderyka IV do zerwania sojuszu z Augustem II. Wkrótce jednak Carstwo Rosyjskie ogłosiło wojnę ze Szwecją. Siły Saksonii, Moskwy i Szwecji starły się w wyniku odnowionych działań wojennych. Tymczasem sytuacja w Hetmanacie nadal się pogarszała. Zmuszona do dostarczania Moskwie jedzenia i żołnierzy na wojnę ze Szwedami ludność uciekała się do rabunków i innych przestępstw. Gdy hetman Iwan Mazepa dowiedział się o planach Piotra I, mających na celu zakończenie politycznej autonomii Hetmanatu, zawiązał sojusz z Karolem XII i wraz z Kozakami zaporoskimi zbiegł do Szwecji."	
Poprowadź jedną z walczących stron do zwycięstwa!	
	@scemis8.description
"Mimo dzielących ich różnic kulturowych i ekonomicznych Holendrzy i Francuzi utrzymywali sojusz militarny przez niemal sto lat. Niedawno podpisany trójstronny sojusz pomiędzy Zjednoczonymi Prowincjami, Anglią i Szwecją zaburzył ten stan rzeczy. Francja podjęła decyzję o rozprawieniu się z Republiką i rozpoczęła przygotowania do wojny. Francuskim dyplomatom nie zajęło zbyt wiele czasu, by zniszczyć sojusz. Anglia, obawiając się holenderskiej potęgi morskiej, podpisała sekretne porozumienie z Francją, a Szwecja miała zająć się Brandenburgią-Prusami na wschodzie. W 1672 Francja i Anglia wypowiedziały wojnę Republice Zjednoczonych Prowincji, wspieranej przez Hiszpanię i Brandenburgię-Prusy. Wkrótce do konfliktu dołączyły Szwecja oraz Królestwo Danii i Norwegii, jednak z pomocą Prus zawarły one pokój i wycofały się z wojny. Holendrom udało się w tym czasie zyskać wsparcie Świętego Cesarstwa Rzymskiego, któremu jednak kolejny atak tureckich sił nie pozwolił na zapewnienie im znaczącego wsparcia."	
Poprowadź jedną z walczących stron do zwycięstwa!	
	@prucam.name
[Droga do chwały] Wielkie ryzyko i równie wielkie osiągnięcia	
	@prucam.description
"Władcy Księstwa Brandenburgii oraz Księstwa Prus ciężko pracowali, by poszerzyć swą władzę i pomnożyć bogactwa. Chcą stworzyć fundamenty przyszłej potęgi. W 1701 roku Fryderyk I został ogłoszony pierwszym władcą Królestwa Prus, a jego syn Fryderyk Wilhelm I zajął się reformacją rządu i tworzeniem silnej armii. Prusy wciąż jednak znajdowały się w cieniu wielkich mocarstw Europy. Wraz z królem Fryderykiem II musisz to zmienić. Jak pokazuje historia, droga do wielkości i chwały usłana jest trudnościami i krwią."	
	@prumis1.name
Pierwsza wojna śląska	
	@prumis2.name
Wojna o sukcesję austriacką	
	@prumis3.name
Bitwa pod Kesselsdorf	
	@prumis4.name
O krok do przodu	
	@prumis5.name
Na przekór wszystkiemu	
	@prumis1.description
"Pierwsi elektorzy Brandenburgii – później królowie Prus – zawsze dążyli do rozszerzenia granic swojego państwa. Oczywiście musiało się to odbyć kosztem państw sąsiedzkich, dlatego kluczowe było czekanie na odpowiedni moment. Młody król Fryderyk II bez wahania objawił się światu."	
"Wobec braku męskich potomków Święty Cesarz Rzymski Karol VI wydał sankcję pragmatyczną, która umożliwiała dziedziczenie cesarskiej korony przez kobiety. Doprowadził także do uznania jej warunków przez wszystkie należące do cesarstwa księstwa oraz wielkie mocarstwa. Sankcji pragmatycznej nie uznało tylko Księstwo Bawarii. Jego władca, książę elektor Albrecht, odmówił z uwagi na własne dążenia, by zasiąść na tronie cesarstwa."	
"Gdy po śmierci Karola VI władczynią Świętego Cesarstwa Rzymskiego została jego córka, Maria Teresa, hiszpański król Filip V, w koalicji z księciem Saksonii, królem Polski Augustem III i królem Sardynii Karolem Emanuelem III, przedstawił swoje roszczenia wobec ziem austriackich. Przeciwnicy przymierza austriacko-francuskiego ogłosili swe wsparcie dla rywali Marii Teresy."	
"Ta interesująca chwila, gdy niemal cała Europa szykuje się do ataku na Austrię, to doskonała okazja do rozszerzenia pruskich granic. Celem Fryderyka stał się Śląsk. To bogata i rozwinięta prowincja austriacka, której mieszkańcy stanowią niemal połowę populacji Prus. Fryderyk obawiał się, że zostanie uprzedzony przez Saksonię lub Polskę, które dzięki tym terenom mogłyby połączyć swoje kraje. Skrybowie natychmiast odnaleźli odpowiednie zabytkowe dokumenty i poświadczenia, które potwierdzają zasadność roszczeń pruskiego króla. Fryderyk powiadomił Marię Teresę o swojej gotowości do uznania sankcji pragmatycznej i jej prawa do cesarskiego tronu w zamian za przekazanie mu Śląska."	
"Nie było to jednak takie proste – Francja i Bawaria nie traciły swojego zainteresowania, pojawiły się też plotki o utworzeniu ogromnej austriackiej armii na Węgrzech. Maria Teresa stanowczo odmówiła Fryderykowi."	
Nadszedł więc czas na wywalczenie sobie nowej ziemi mieczem!	
	@prumis2.description
"Fryderykowi udało się wycofać z właśnie rozpoczętej wojny. Anglia tradycyjnie stanęła po przeciwnej do Francji stronie konfliktu i wsparła Austrię. Dołączyły do niej Zjednoczone Prowincje, Saksonia i Piemont. Francja i Bawaria znalazły się w trudnym położeniu. Armia angielsko-holenderska niepowstrzymanie maszerowała na Francję, a austriacko-saksońska na Bawarię."	
"Fryderyk z niepokojem obserwował rozwój wydarzeń. Anglia, Austria, Republika i Saksonia połączyły się w nowym sojuszu przeciwko Francji, Prusom i Bawarii, który miał zapewnić zwrot zagrabionych przez Prusy terenów Austrii i Saksonii. Anglia podjęła się finansowania swych sojuszników."	
"Chcąc zapewnić sobie siłę do obrony, Fryderyk starał się utworzyć we Frankfurcie sojusz niemieckich władców. Niestety, z jego planów nic nie wyszło. Ostatnią nadzieją obu tych państw było podpisanie nowego sojuszu z Francją."	
"Alianci opracowali wspólny plan działania, który zakładał rozdzielenie francuskich sił na dwie armie. Jedna z nich, pod osobistym dowództwem króla Ludwika XV, miała stawić czoła Anglikom i Holendrom w austriackiej części Niderlandów. Druga, pod wodzą marszałka de Coigny, miała wspólnie z wojskiem pruskim przeciwstawić się w Bawarii dowodzonym przez księcia Karola Lotaryńskiego. Przypuszczano bowiem, że gdy Fryderyk zajmie Czechy, Austriacy zajdą jego siły od tyłu, odcinając linie komunikacyjne. W wyniku tak zaplanowanych działań Karol Lotaryński zmuszony był opuścić Bawarię, ścigany przez marszałka Coigny."	
"Jeśli ci się powiedzie, nie tylko zatrzymasz Śląsk, lecz zdobędziesz również część terenów Czech. Gra jest warta świeczki. Pospieszaj rychło, a nie pożałujesz."	
	@prumis3.description
"Mimo starań Fryderyka na horyzoncie wciąż nie widać pokoju. Maria Teresa prędzej zgodziłaby się na utratę cesarskiego tronu niż Śląska. Aktywnie szuka sposobności na odzyskanie utraconych ziem. Kolejny plan wysnuł saksoński minister Brühl. Proponował on zaatakowanie Brandenburga z terenu Saksonii i zajęcie Berlina. W zamierzeniu miało to zmusić Fryderyka do zwrócenia Śląska Austrii i oddania Saksonii Księstwa Magdeburgu wraz z Chociebużem i Peitzem, a także zrzeknięcia się korony, co przywróciłoby go do poziomu margrabiego."	
"Austriacy i Saksończycy rozpoczęli przygotowania. Gdy tylko Fryderyk został powiadomiony o planach wrogów, natychmiast zwołał radę wojenną. W obliczu nadchodzących wydarzeń każda zwłoka mogłaby się okazać fatalna. Przygotowano plan, który zakładał szybkie pokonanie wrogich armii, nim doszłoby do ich połączenia."	
"Berlin przygotował się do obrony, a wszystkie siły pruskie zebrały się w pięść. Fryderyk zaczął od ataku na austriacką armię niespodziewającego się niczego księcia Lotaryngii. Karol Lotaryński zmuszony był do wycofania się do Czech i zrezygnowania z zamiaru uderzenia na Berlin."	
"Fryderyk wszystkie swoje siły wysłał do Saksonii. Wieść o porażce Austrii wstrząsnęła Saksonami, którzy postanowili odstąpić od marszu na Berlin. Fryderyk wystosował kolejną propozycję pokoju do króla Polski i elektora saksońskiego Augusta. Ten jednak zgodził się podpisać rozejm tylko pod warunkiem wycofania wojsk pruskich z terytorium Saksonii i opłacenia przez Królestwo Pruskie reparacji wojennych. Fryderyk odmówił, zaś działania wojenne ruszyły na nowo."	
"August uciekł do Pragi tak szybko, że zostawił w Dreźnie zarówno swoją rodzinę, jak i ministrów. Saksońskie oddziały hrabiego Rutkowskiego przygotowały się do obrony stolicy. Fryderyk otrzymał w Meissem korzystną propozycję pokojową od Augusta, wstępnie potwierdzoną przez Austrię. Było jednak za późno. Gdy Fryderyk czytał warunki rozejmu, horyzont już rozświetlił blask pożarów, a powietrze wypełnił armatni huk – bitwa pod Kesseldorf już się rozpoczęła."	
Podziel siły Saksonów zgromadzone w Kesseldorf. Ta wojna skończy się tutaj!	
	@prumis4.description
"Podbój Śląska i wzrost potęgi Prus niepokoją ich sąsiadów. Podejrzewano, że Fryderyk nie spocznie na laurach, lecz będzie chciał kontynuować ekspansję. Sąsiedzi Królestwa Pruskiego powoli przygotowywali się do z pozoru nieuniknionej wojny."	
"Głównym przeciwnikiem Fryderyka była Maria Teresa. Z rozgoryczeniem obserwowała rozwój Śląska pod pruskim panowaniem, wdrożyła jednak jednocześnie wiele reform państwa i armii, dzięki którym mogłaby zapomnieć o upokorzeniach, będących następstwem dwóch wojen śląskich. Udało jej się także utworzyć sojusz z Rosją i Saksonią przeciwko Prusom."	
"Ta sytuacja zmusiła Fryderyka do szukania silnych sojuszników. Nauczony doświadczeniami wyniesionymi z poprzednich wojen, nie widział sensu w zawiązywaniu sojuszu z Francją. Tym razem zwrócił się w stronę Anglii."	
"Brytyjski król Jerzy II był także elektorem Hanoweru i zależało mu na obronie swych ziem leżących na kontynencie przed Francją. Parlament z kolei wolał wysłać wojsko, które miałoby przejąć wrogie kolonie, zamiast bronić terytorium Niemiec. Fryderykowi udało się zawrzeć układ ze Zjednoczonym Królestwem, zapewniający mu wsparcie finansowe ze strony Anglii, pod warunkiem ochrony Hanoweru przed zakusami francuskich wojsk. W odpowiedzi król Francji, Ludwik XV, zawiązał sojusz z Austrią."	
"Prusaków, mających przeciwko sobie siły Austrii, Francji, Rosji i Saksonii, wspierał tylko jeden sojusznik – Zjednoczone Królestwo, zapewniające im jedynie finansową pomoc."	
"Rozpętała się kolejna wojna. Pierwsze wystrzały rozbrzmiały w Ameryce Północnej, gdzie starły się ze sobą kolonie brytyjskie i francuskie. Echo tych wystrzałów rozległo się i w Europie."	
"W tej trudnej sytuacji Fryderyk uznał, że jego największym sojusznikiem jest szybkość. Nie miał zamiaru czekać, aż jego wrogowie połączą swoje siły – musiał pokonać przeciwników jednego po drugim."	
Pierwszy cios miała otrzymać Saksonia.	
	@prumis5.description
"Znany świat zamienił się w jedno wielkie pole bitwy. Na wszystkich morzach i oceanach, a także na wszystkich kontynentach, Brytyjczycy ścierali się z Francuzami, starając się odebrać przeciwnikowi kolonie, nie tracąc przy okazji własnych. W Europie jednak sprawy wyglądały inaczej."	
"Żaden z sukcesów Fryderyka nie mógł zrekompensować mu różnicy w liczbie ludzi i ilości zasobów posiadanych przez przeciwnika. Wojna, która rozpoczęła się od wspaniałych zwycięstw nad wojskami Austrii, Francji, Rosji i Szwecji, wydrenowała pruski skarbiec. Kosztowała ponadto życie wielu doświadczonych żołnierzy i oficerów. Jedynym, co uratowało Prusy od całkowitej porażki, była niezdolność do skutecznego porozumienia się ich wrogów. Różnice polityczne doprowadziły do kontrowersji, konfliktów wewnętrznych i nieładu. Pozwoliło to Fryderykowi przez pewien czas utrzymywać pozycje. Niestety, nie mógł być wszędzie. Austriacki generał, hrabia Andreas Hadik von Futak, przeprowadził udany atak na Berlin, który wywołał ogromną radość w Wiedniu i ujawnił słabość Prus i ich stolicy."	
"Fryderykowi spieszno było do podpisania pokoju, jednak jego przeciwnicy nie mieli zamiaru odstępować od postawionych celów. Jego sława i sukcesy częściowo przyczyniły się do odrzucenia wszystkich wystosowanych przez niego propozycji."	
"Poważne niepowodzenia poczęły następować jedno po drugim. W 1760 roku połączone siły austriackie i rosyjskie zajęły Berlin, a klucze do miasta zostały uroczyście i na stałe przekazane do Soboru Kazańskiego w Petersburgu. Utrata stolicy wiązała się z ogromnymi problemami z zaopatrzeniem dla pruskiej armii. Jeszcze większe okazały się jednak straty moralne."	
"Podczas gdy Fryderyk starał się odeprzeć zagrażające Berlinowi niebezpieczeństwo, Austriakom udało się wyprzeć siły pruskie z Saksonii, której zasoby były niezbędne do kontynuowania wojny."	
"Fryderyk nie widział innego rozwiązania. Musiał albo wygrać tę wojnę, albo zginąć na ruinach swojego królestwa!"	
	@scecam2.name
[Droga do chwały] Scenariusze	
	@scecam2.description
%include(missions;scecam.description)%	
	@scocam.name
[Strażnicy gór] Heroiczna walka	
	@scocam.description
"Celtowie żyli na wyspie od dłuższego czasu. Południe często zmagało się z plagą różnych najeźdźców: Romanów, Saksonów, Anglów i Normanów. Najeźdźcom nigdy jednak nie udało się podbić górzystej północy wyspy, gdzie mieszkali Celtowie. Sami nazywali się Gaelami. Obcy nazywali ich Szkotami. Tereny Szkocji dzieliły się na nizinne i górzyste. Górale byli biedniejsi i znacznie bardziej wojowniczy od swoich sąsiadów z nizin, na których zawsze patrzyli z góry. U mieszkańców gór ukształtował się specjalny system klanowy. Tereny nizinne natomiast znajdowały się pod wielkim wpływem sąsiadującej z nimi Anglii. Szkocja była niezależnym królestwem, w którym władzę od czternastego wieku sprawowała dynastia Stuartów. Gdy wraz ze śmiercią Elżbiety I nastał kres angielskiej dynastii Tudorów, królem Anglii i Irlandii został Jakub I Stuart, który rządził Szkocją jako Jakub VI. Król przeniósł się do Londynu. Wyjeżdżając, obiecał Szkotom, że będzie wracał co trzy lata, lecz nie dotrzymał słowa. Od tego czasu stosunek Szkotów do króla zaczął ulegać pogorszeniu. Spójrz, do czego zdolni są Gaelowie, gdy ich poczucie honoru i obowiązku zostanie zagrożone."	
	@scomis1.name
Wojny biskupie	
	@scomis2.name
Bitwa na Marston Moor	
	@scomis3.name
Szkocka wojna domowa	
	@scomis4.name
Powstanie jakobitów	
	@scomis5.name
Bitwa pod Falkirk	
	@scomis1.description
"Król Anglii, Szkocji i Irlandii, Karol I, był monarchą konstytucyjnym, lecz dążył do wzmocnienia swej władzy. W Szkocji zdecydował się oprzeć na Kościele, dlatego najwyższe stanowiska państwowe przekazał biskupom. Rozpoczął ponadto reformy, które miały w efekcie przybliżyć szkocki kościół prezbiteriański do anglikanizmu. Protekcja, jaką objął Kościół, wywołała oburzenie wśród szlachty, zaś jego reformy – oburzenie kapłanów. Karol jednak konsekwentnie realizował swą politykę i nie wahał się przed zwalczaniem siłą napotkanego oporu. Szkoci wielokrotnie zgłaszali się do króla ze swymi skargami, ten jednak je ignorował. W 1637 wprowadzona została nowa liturgia, którą uznano za próbę przywrócenia obrzędów katolickich. Ta sytuacja zjednoczyła Szkotów przeciwko religii katolickiej, biskupom i autorytaryzmowi króla. W 1638 przedstawiciele szkockiej szlachty, ziemiaństwa, kleru i mieszczaństwa podpisali Narodowe Przymierze, stanowiące manifest opozycji wobec polityki króla. Zgromadzenie Generalne Szkockiego Kościoła postanowiło odrzucić zmiany wyznaniowe i wyeliminować episkopat jako niezgodny z wiarą prezbiteriańską. Karol I, oburzony nieposłuszeństwem poddanych, rozpoczął gromadzenie armii mającej na celu ukaranie buntowników. Przymierze jednak nie zamierzało siedzieć bezczynnie – zakupiło w Europie broń i zaczęło rekrutować oddziały. Musisz poprowadzić armię Przymierza i zmusić króla, by zrewidował swoją politykę."	
	@scomis2.description
"Angielski parlament, biorąc za wzór swego szkockiego odpowiednika, z całych sił opierał się polityce Karola I, mającej na celu wzmocnienie władzy królewskiej. Wykorzystawszy wszystkie możliwości osiągnięcia porozumienia, obie strony zaczęły gromadzić wojska i zaapelowały o pomoc do Szkocji. W pierwszej chwili szkocki parlament postanowił zachować neutralność. Tymczasem większość Szkotów podzielała angielską niechęć do działań króla, a purytanom i angielskiemu parlamentowi zdecydowanie bliżej było do szkockich prezbiterian niż królewskiego anglikanizmu. W rezultacie w 1643 roku pomiędzy angielskim a szkockim parlamentem podpisane zostało porozumienie znane jako Dostojna Liga i Przymierze. Traktat formalizował sojusz wojskowy i stał się podstawą unii kościołów Anglii, Szkocji i Irlandii, mającej na celu ostateczne rozprawienie się z pozostałościami „papistów i prałatów”. Zgodnie z obietnicą szkocka armia rozpoczęła swój marsz. Na jej czele stanął Aleksander Leslie, hrabia Leven i weteran wojny w Europie, podczas której otrzymał na mocy rozkazu szwedzkiego króla rangę feldmarszałka. Po połączeniu sił z wysłanymi przez brytyjski parlament żołnierzami dowodzonymi przez lorda Fairfax, sojusznicy rozpoczęli oblężenie Yorku. Na pomoc oblężonemu miastu przybyła armia rojalistów, kawalerów księcia Ruperta. Okrągłogłowi wycofali się i zajęli pozycję na Marston Moore. Żadna ze stron nie zamierzała unikać bitwy. Jej rezultat zadecyduje o losach trwającej w północnej Anglii kampanii."	
	@scomis3.description
"Po zwycięstwie w wojnach biskupich wielu członków Przymierza uznało, że sprawiedliwości stało się zadość, i odmówiło dalszego konfliktu z królem. Uczestnictwo w wojnie domowej po stronie brytyjskiego parlamentu podzieliło Szkotów na dwa obozy: zwolenników Przymierza i rojalistów. Rojaliści, zgromadzeni wokół hrabiego Montrose'a, który nie zaakceptował Dostojnej Ligi i Przymierza, rozpoczęli negocjacje z królem. W ich wyniku Karol I zagwarantował hrabiemu tytuł markiza Montrose i wyznaczył mu rolę lorda porucznika Szkocji, cieszącego się dużą władzą. W celu pokonania Przymierza i przywrócenia królewskiej władzy w Szkocji, stworzony został plan ataku z trzech stron jednocześnie. Zakładał on, że oddziały markiza Montrose'a wspólnie z angielskimi rojalistami zaatakują Szkocję od południa. Irlandczycy mieli wylądować na zachodzie, markiz Huntly zaś dostał zadanie wzniecenie buntu na wschodzie. Plan ten jednak szybko upadł: stronnicy Przymierza szybko opanowali rebelię markiza Huntly, a markiz Montrose nie był dość silny, by podjąć niezależne działania. Gdy więc rozeszła się wieść, że siły rojalistów dowodzone przez Alasdaira MacCollę z klanu MacDonald wylądowały w Ardnamurchan, markiz Montrose pospieszył im na spotkanie. Oddziały Montrose'a i MacColli połączyły się w Blair Athol. Czas na przywrócenie autorytetu króla w Szkocji."	
	@scomis4.description
"Podczas angielskiej wojny domowej Szkoci walczyli po obu stronach barykady, zarówno dla króla, jak i przeciwko niemu. Rojaliści przegrali, Karol I został ścięty, a Szkocję zajęły wojska brytyjskie pod dowództwem Cromwella. Szkocja, wraz z Anglią, stała się częścią republiki, której przewodził Cromwell. Po jego śmierci parlament odsunął generałów od władzy i przywrócił monarchię. W 1660 roku nowy król, Karol II Stuart, przywrócił Szkocji niezależność, jednak rządy jego następcy, Jakuba II, sprawiły, że został on obalony w bezkrwawej Chwalebnej Rewolucji w roku 1688 i musiał szukać schronienia we Francji. Królewską parą została Maria II i Wilhelm III Orański z holenderskiej Republiki Zjednoczonych Prowincji. Aby zapobiec możliwości objęcia tronu przez katolickich Stuartów, w 1701 roku wydano ustawę o następstwie tronu. Wygnanie Stuartów umożliwiło w 1714 roku objęcie tronu elektorowi Hanoweru, Jerzemu I, założycielowi dynastii hanowerskiej. Jeśli zaś chodzi o Szkocję, w 1707 roku stworzyła ona z Anglią Królestwo Wielkiej Brytanii, zachowując swój system prawny. Szkoci otrzymali 16 miejsc w Izbie Lordów i 45 w Izbie Gmin. Przez cały ten czas Stuartowie musieli ukrywać się we Francji, oczekując na szansę powrotu. Ich zwolennicy w Anglii, Irlandii i Szkocji, zwani jakobitami, czekali na nich. Jakobitami było wielu torysów i szkockiej szlachty. Pierwsza próba przywrócenia Stuartów na tron miała miejsce podczas wojny o hiszpańską sukcesję. Dwukrotnie, w latach 1715 i 1718, jakobici wywoływali w Szkocji rebelię, ale za każdym razem była ona tłumiona. W roku 1741 rozpoczęła się wojna o sukcesję austriacką. Jakobici ponownie zwrócili się do króla Francji. Zgodził się on poprzeć pretensje Jakuba Franciszka Edwarda Stuarta, syna obalonego Jakuba II, do brytyjskiego tronu. W 1744 zebrano wojska i flotę i rozpoczęto przygotowania do inwazji. Parlament jednak dowiedział się o planach Jakobitów, co sprawiło, że lądowanie zostało zakłócone. Król Francji zdecydował się porzucić swoje plany. Jakobici próbowali jednak przekonać go, że wszystkie wojska brytyjskie walczą na kontynencie i tron można zdobyć bez wywoływania wojny domowej. Ostatecznie książę Karol Edward, syn Jakuba Edwarda, stwierdził, że wyruszy do Szkocji nawet z jednym żołnierzem. Francuzi przekazali mu broń, pieniądze i dwa statki wraz z brygadą służących pod francuskimi sztandarami Irlandczyków, aby mógł udać się do Szkocji. Przez brytyjskie patrole zdołał się jednak przemknąć tylko jeden statek. Latem 1745 roku książę Karol Stuart stanął na szkockiej ziemi. Ku jego zaskoczeniu większość klanów postanowiła poczekać na rozwój wydarzeń. Do armii jakobitów dołączyło niewielu. Zdecydował się więc na natychmiastowe działanie, aby nie dać Brytyjczykom czasu na przygotowania. Również nienawykły do wahania dowódca sił brytyjskich w Szkocji, sir John Cope, natychmiast poprowadził swoje wojska przeciwko jakobitom. Obie armie spotkały się w pobliżu Prestonpans."	
	@scomis5.description
"Książę Karol Edward w swoim marszu na południe dotarł do Derbyshire. Zdecydował się wówczas wrócić do Szkocji, aby zgromadzić więcej sił i poczekać na posiłki z Francji. Żołnierze jakobińscy dotarli w pobliże Sterling, gdzie stacjonował brytyjski garnizon pod dowództwem generała Blakeneya. Znajdujące się na skrzyżowaniu szlaków miasto stanowiło wrota do wewnętrznych obszarów Szkocji. Oblężenie go było wręcz koniecznością. Armia jakobitów opuściła Glasgow, podzielona na dwie kolumny. Jedną prowadził Lord Murray, drugą zaś sam Karol Edward. Z Perth wysłany został konwój artyleryjski pod dowództwem lorda Drummonda. Zjednoczone siły obległy Sterling, domagając się poddania miasta i zamku. Mieszczanie ulegli żądaniom, jednak generał Blakeney uprzejmie, acz stanowczo, dał do zrozumienia, że oddanie zamku nie wchodzi w rachubę. Spodziewał się pomocy z Edynburga, który wtedy był już w rękach angielskiego generała Hawleya. Hawley wyruszył z pomocą, gdy tylko dotarły do niego wieści o oblężeniu Sterling. Tymczasem książę Karol Edward nakazał oblec zamek i rozpocząć ostrzał artyleryjski. Gdy jednak dotarły wieści o zbliżającej się armii Hawleya, jakobici wycofali się do Bannockburn i rozpoczęli przygotowania do obrony. Hawley nie spieszył się z atakiem i rozbił obóz w pobliżu Falkirk. Pewny swojej siły wierzył, że jakobici nie ośmielą się zaatakować i zlekceważył środki ostrożności. Po upewnieniu się, że Brytyjczycy nie mają zamiaru zaatakować, jakobici zdecydowali się wziąć sprawy w swoje ręce i po cichu wyruszyli w stronę obozu przeciwnika."	
	@spacam.name
[Droga do wielkości] Św. Jakub jest z nami, Hiszpanią!	
	@spacam.description
"Walcząc z Maurami w czasie rekonkwisty, odzyskując krok po kroku swoje ziemie, Hiszpanie urośli do miana najlepszych wojowników w Europie. Po odzyskaniu Półwyspu Iberyjskiego nie spoczęli na laurach – udało im się podbić tak wiele ziem, jak nikt wcześniej. Hiszpańska Korona wkroczyła w XVII wiek jako wielkie imperium, nad którym wiecznie świeci słońce. Do iberyjskich portów z całego świata ściągają wyładowane po brzegi statki pełne przypraw, jedwabiu, porcelany, cukru, kości słoniowej, drogocennego drewna... Jednak głównym źródłem bogactwa imperium są kopalnie złota i srebra w Ameryce. Tam, gdzie nie brakuje siły i odwagi, zawsze będzie bogactwo. Gdzie zaś jest bogactwo, kwitną nauka i sztuka. Hiszpańscy pisarze, artyści, rzeźbiarze i muzycy podbili swymi dziełami tych, którzy opierali się hiszpańskim mieczom. Niestety, reszta świata spogląda na Hiszpanię nie tylko z podziwem, ale i ze strachem. Niektóre kraje ośmielają się stanąć z nią do walki. Holandia śmiało podejmuje rękawicę i opiera się agresji latami. Rosnąca w siłę Anglia stale psuje krwi hiszpańskim kupcom haniebnymi atakami piratów. Francja, podnosząca się z toczących ją wojen religijnych, podjudza innych do wojny z Hiszpanią, zaś protestanccy poddani austriackich Habsburgów lada chwila mogą ulec tym pokusom. Jak zatem widzisz, wrogów nie brakuje. Dołącz do najlepszej armii na świecie i poprowadź niepokonane formacje hiszpańskich tercios ku kolejnym zwycięstwom."	
	@spamis1.name
Hiszpańska droga	
	@spamis2.name
Oblężenie Ostendy	
	@spamis3.name
Na terytorium wroga	
	@spamis4.name
Wojna o Palatynat	
	@spamis5.name
Ocalenie Genui	
	@spamis1.description
"Kiedy zakończymy skomplikowane zadanie, które wymagało od nas wiele wysiłku i pieniędzy, mówimy, że „przenieśliśmy pikinierów do Flandrii”. W rzeczywistości wysłanie posiłków dla flandryjskiej armii nie jest rzeczą prostą. Można tego dokonać na dwa sposoby: morzem lub lądem. Pierwszy jest niemal niemożliwy, z uwagi na wzrost aktywności floty holenderskiej, angielskiej i francuskiej na wodach Morza Północnego i w kanale La Manche. Tym samym hiszpańskim żołnierzom pozostaje jedynie przebyć drogę z Milanu do Luksemburga. Szlak ten nazwano „hiszpańską drogą”. Pierwszy skorzystał z niej książę Alba. Dzięki jego staraniom zyskała ona wiele wygód: wydłużył i naprawił drogi, kazał wyciąć polany w lasach i tunele w skałach, zbudować mosty ponad rzekami i wąwozami, sporządzić szczegółowe mapy i wyznaczyć optymalne szlaki dla konwojów z żołnierzami. Książę zapewniał także oddziałom wyżywienie, dzięki wybudowanej przez niego sieci magazynów i punktów handlowych, gdzie każdy mógł dostać lub kupić odpowiednie zapasy. Jakość dróg, ostrożne planowanie i odpowiednie zaopatrzenie pozwoliły hiszpańskim oddziałom dotrzeć do Flandrii bardzo szybko. Rekordowy czas to 32 dni! Mimo wszystko, z uwagi na uwarunkowania polityczne i militarne, nie jest to najpewniejszy szlak. Właściciele ziemscy, przez których włości przebiega droga, choćby byli najmniej znaczącymi ludźmi, wszelkimi sposobami próbują wzbogacić się na takim stanie rzeczy. Targują się, grożą, podpisują tajne umowy z wrogami Hiszpanii. Często należy szukać objazdu, kiedy któryś z fragmentów 700-milowej drogi staje się „nieprzejezdny”. Ale żołnierze są potrzebni we Flandrii. W roku 1568 w Holandii wybuchło powstanie przeciwko hiszpańskim rządom. Książę Alba zjawił się, aby poskromić nieposłusznych poddanych hiszpańskiej korony. Buntownicy szybko nadali mu przydomek „Żelazny Książę”. Powstańcze prowincje postrzegał nie jako suwerenne krainy, lecz jako buntowników, którzy zagrażają królowi, tym samym przedsiębrał odpowiednie środki. Walka szybko przerodziła się w okrutną rzeź, gdyż Holendrzy odpowiedzieli równie brutalnie. Surowa dyscyplina, merytokratyczny system oraz wtrącanie się dowódcy w sprawy flandryjskiej armii sprawiły, że zaczęto ją postrzegać jako „jeden z największych skarbów, które jakakolwiek monarchia lub imperium kiedykolwiek posiadały w starożytnych czy współczesnych czasach”. Hiszpanom nie udało się jednak złamać holenderskiego oporu. U schyłku XVI wieku buntownicze prowincje odniosły ogromny sukces, jednocząc się jako Republika Zjednoczonych Prowincji Niderlandów, która wyrosła na ważną jednostkę w europejskiej polityce. Holenderski przywódca Maurycy Orański przeprowadził wiele reform, które uczyniły z jego armii niebezpiecznego wroga. Aby zatem podbić Holandię, Hiszpania potrzebowała nowych oddziałów i przywódców. Ty, dziedzic bogatej i znanej genueńskiej rodziny, postanowiłeś dorobić się w służbie Hiszpanii. Wydałeś fortunę i popadłeś w długi, aby nająć oddział żołnierzy i poprowadzić ich do Flandrii. Wiesz, że z otwartymi ramionami przyjmą tam dowódcę, który potrafi zapłacić żołnierzowi za służbę. Zanim jednak dołączysz do armii flandryjskiej i wykażesz się w boju z Holendrami, musisz przebyć hiszpańską drogę."	
	@spamis2.description
"Wiele czynników wpłynęło na przedłużanie się wojny w Holandii. Jednym z nich były nieustanne opóźnienia w wypłacie żołdu hiszpańskim żołnierzom, co prowadziło do buntów. Nie były to jednak krwawe bunty pełne anarchii. Żołnierze i oficerowie zasiadali wspólnie, nie dopuszczając wiernych królowi, po czym wybierali nowych dowódców. Po tych wyborach ustalano surową dyscyplinę. Buntownicy zajmowali dane miasto, niekiedy odbiwszy je z rąk Holendrów, i umacniali. Kiedy już zapewnili sobie odpowiednią ochronę, wysuwali żądania – zazwyczaj była to wypłata zaległego żołdu, sprawiedliwe osądzenie winnych żołnierzy, wymiana więźniów między Holandią a Hiszpanią oraz organizacja szpitali. Aby się wyżywić, żołnierze w sposób zorganizowany zdobywali pożywienie z okolicznych gospodarstw, unikając jednak niepotrzebnego okrucieństwa, gdyż sprawiedliwość ich roszczeń była jednocześnie obroną i wsparciem dla buntowników. Hiszpańskie władze nie mogły z tym nic zrobić, dlatego zawsze ulegały, nawet po roku, żądaniom buntowników, a następnie wszelkimi sposobami ścigali wybranych „oficerów”. Aby oddać sprawiedliwość buntownikom, należy dodać, że nie wszczynali buntów przed walką, a żołnierzy nie można było oskarżyć o tchórzostwo lub pertraktowanie z przeciwnikiem. Co więcej, kiedy zbliżał się wróg, buntownicy sami stawali do walki lub dołączali do lojalnych wobec rządu oddziałów, a wtedy dowódcy nie mogli narzekać na brak dyscypliny. Szybki koniec wojny w Holandii był hamowany przez udział Hiszpanii w innych konfliktach: wojnie religijnej we Francji czy wojnie z Anglią. Hiszpańskie formacje tercios zjawiły się w Paryżu, po czym szykowały do lądowania w Anglii. Wojna prowadzona na wielu frontach niemal doprowadziła Hiszpanię do bankructwa, lecz wojna czterdziestoletnia nie oszczędzała także Holandii. Obie strony chciały zawrzeć pokój, lecz do tego potrzebny był jakiś większy sukces. Kiedy zjawiłeś się we Flandrii, arcyksiążę Albrecht przywitał cię serdecznie i zaproponował, byś poprowadził oblężenie Ostendy. Niech cię nie dziwi tak szybki awans – wszak jesteś szlachetnie urodzony, bogaty, a dodatkowo stać cię na opłacenie własnych żołnierzy, co stawia cię wyżej od innych utalentowanych, lecz mniej zamożnych oficerów. Prawda jest taka, że czasy, kiedy ludzi mianowano dowódcami wyłącznie za ich zasługi, skończyły się. Arcyksiążę Albrecht, mimo że miał już okazję zasmakować wojaczki, jest pierwszym generałem armii flandryjskiej bez znacznych sukcesów wojskowych. Najwidoczniej bardziej ciągnie go do sztuki i polityki, aniżeli do wojny. Niechlubna bitwa na wydmach w 1600 roku i niekończące się oblężenia Ostendy, które rozpoczęły się w 1601 roku, zniechęciły go do obejmowania dowództwa, dlatego też sam szukał oficera, któremu mógłby powierzyć kontrolę nad oddziałami. Twój majątek pozwala mieć nadzieję, że będziesz w stanie szybko zapewnić armii oblegającej Ostendę najpotrzebniejsze zapasy, a także zapłacić za jej utrzymanie. Hiszpańscy oficerowie są niezadowoleni i gniewnie dopytują, co genueński bankier, który nie wyściubił wcześniej nosa poza dom, może wiedzieć o wojnie. Ale uwierz mi, jeśli wykażesz się jako zdolny dowódca, docenią twoje zasługi. Ostenda jest jedyną flandryjską posiadłością Zjednoczonych Prowincji Niderlandów, służącą za bazę wypadową holenderskich armii atakujących hiszpańską Holandię, jak i za port. Miasto było oblegane dwa lata wcześniej, w roku 1601, jednak nie zablokowano go całkowicie, dzięki czemu garnizon wciąż otrzymywał wsparcie i zapasy, dostarczane holenderskimi i angielskimi statkami. Dowodzący armią oblężniczą arcyksiążę Albrecht przypuścił kilka ataków, lecz wszystkie zostały bezlitośnie odparte. Nie można przerwać oblężenia Ostendy z uwagi na jej strategiczne położenie. Poza tym dotychczasowe ofiary poszłyby na marne. Zajmij Ostendę i udowodnij wszystkim, że jesteś godzien dowodzić hiszpańskimi żołnierzami."	
	@spamis3.description
"Gdy arcyksiążę Albrecht został stadhouderem hiszpańskiej Holandii, udało mu się osiągnąć strategiczne zwycięstwo i obronić Flandrię przed holenderską inwazją, mimo że w bitwie na wydmach w 1600 roku odniósł porażkę. Co więcej, postanowił przypuścić atak i rozpocząć oblężenie Ostendy, jednak nie udało mu się osiągnąć rozstrzygającego zwycięstwa. Niekończąca się wojna, stałe opóźnienia w wypłacie żołdu i nieprzyjazny klimat wykańczały żołnierzy. Twierdzili, że gdy Bóg tworzył Flandrię, zawiesił na niebie czarne heretyckie słońce, które nie grzeje, oraz chmury, z których pada przenikliwy do kości deszcz. Wszystko to wydaje się im dziwne, zaś mieszkańcy tych terenów są do tego przyzwyczajeni. Są przekonani, że Holendrzy ich nienawidzą i nimi gardzą, a na dodatek nigdy nie pozwolą żyć Hiszpanom spokojnie. Krótko mówiąc, Flandria jawi im się jako piekło na ziemi. Po zakończeniu oblężenia Ostendy udało ci się wlać w serca hiszpańskich żołnierzy nadzieję i podnieść ich morale. Niestety, obie strony konfliktu przeznaczyły na działania wojenne ogromne fundusze i straciły zastraszającą liczbę żołnierzy podczas oblężenia miasta, które ostatecznie obrócono w stertę gruzu. Hiszpańskie zwycięstwo Holendrzy odbili sobie, wraz z oddziałami Maurycego Orańskiego zajmując miasteczko Sluis. Arcyksiążę Albrecht pragnie przechylić szalę zwycięstwa na korzyść Hiszpanii. Docenia twoje umiejętności i polecił ci objąć dowodzenie nad armią flandryjską, zwłaszcza że inni hiszpańscy oficerowie także zauważyli twoje zasługi. Przyszedł ci do głowy śmiały plan: uderzyć w samo centrum buntowniczych prowincji, gdzie od bardzo dawna panuje pokój – w hrabstwo Zutphen we wschodniej części Republiki. Jesteś pewien, że nie tylko zmusi to Maurycego Orańskiego do zaniechania dalszych ataków na hiszpańskie miasta i powrotu do Zutphen, ale także zasieje w sercach wrogów panikę, ukazując bezbronność wewnętrznych ziem przed hiszpańską inwazją. Przedrzyj się w głąb wrogich terenów i przepędź przeciwnika na cztery wiatry."	
	@spamis4.description
"W 1617 roku król Hiszpanii Filip III Habsburg oraz arcyksiążę Austrii Maciej Habsburg potajemnie zawarli porozumienie, by wyjaśnić wszelkie sporne kwestie. Hiszpański król odmówił roszczenia sobie prawa do korony Świętego Cesarstwa Rzymskiego na rzecz Ferdynanda II, księcia Styrii, zaś cesarz Niemiec miał odstąpić ziemie w Alzacji i północnej części Włoch. Porozumienie pozwalało obu gałęziom rodu Habsburgów podejmować wspólne działania przeciwko nowym wyzwaniom. Gdy katolik Ferdynand II został władcą Świętego Cesarstwa Rzymskiego, rozpoczął wspieranie kontrreformacji Kościoła. W odpowiedzi jego protestanccy poddani wszczęli bunt w Czechach. Zwrócili się o pomoc do Unii Ewangelickiej – koalicji niemieckich protestanckich władców. Ich próśb wysłuchali elektor Palatynatu Fryderyk V oraz książę Sabaudii Karol Emanuel I. Rozpoczęły się zażarte negocjacje dyplomatyczne, gdyż strony konfliktu wolały rozstrzygnąć spór na swą korzyść słowami, aniżeli w boju. Jednak obie strony zmobilizowały armie jako dodatkowy argument i rozpoczęły walki w Górnej Austrii i w Czechach. Gdy buntownicy zdali sobie sprawę, że negocjacje z Ferdynandem II nie przyniosą oczekiwanych rezultatów, w roku 1619 koronowali Fryderyka V na króla Czech, a później na świętego cesarza rzymskiego. Tego było za wiele nawet jak dla protestantów, więc Ferdynandowi II udało się oszukać ostatecznie Fryderyka V. Dzięki mediacjom Francuzów podpisał porozumienie w Ulm, zapewniające neutralność Unii Ewangelickiej. Dodatkowo Ferdynand II otrzymał wsparcie militarne z Bawarii, której obiecał posiadłości Palatynatu. Hiszpania także nie stała z założonymi rękami. Ziemie elektorów Palatynatu, przez które przebiegała hiszpańska droga, zawsze były kłopotliwe do przebycia. Przykładowo, w 1568 roku Palatynat przejął 150 000 escudo, które miały zasilić armię flandryjską. Nie tylko odebrano pieniądze, ale także zniszczono hiszpańskie zapasy prochu i zaatakowano najemników, odbierając im broń i ekwipunek. Dodatkowo Palatynat wspierał Zjednoczone Prowincje Niderlandów, zapewniając schronienie kalwinistom i wysyłając im pieniądze. Pora pomścić wszystkie zniewagi. Poprowadzisz hiszpańskie oddziały z Flandrii do Dolnego Palatynatu. Oddziały bawarskie i austriackie dowodzone przez hrabiego Tully wyruszą z Bawarii, by ci pomóc. Przejmij Dolny Palatynat – zabezpiecz hiszpańską drogę, gdyż wkrótce może być nam potrzebna. Za rok kończy się dwunastoletni rozejm ze Zjednoczonymi Prowincjami Niderlandów."	
	@spamis5.description
"Twoje sukcesy w Palatynacie zapewniły stałą łączność między Włochami i Flandrią. Wygląda na to, że nic nie przeszkodzi w transporcie żołnierzy i zapasów hiszpańską drogą, które wesprą armię flandryjską i oddziały w Niemczech. I właśnie to zaniepokoiło Francję. Francuzi liczyli, że porozumienie z Ulm, które pozwoliło uniknąć konfliktu między Unią Ewangelicką a Ligą Katolicką, pozwoli także wysłać protestanckie oddziały, by ochroniły Palatynat przed hiszpańskimi żołnierzami. Protestanccy przywódcy jednak zdecydowali nie interweniować i nie włączać się do bitwy ze swą armią. Pierwszy minister Francji, kardynał Richelieu, postanowił działać na własną rękę. Opowiedział się po stronie wieloletniego sojusznika Hiszpanii we Włoszech – Republiki Genui. Hiszpańscy żołnierze wraz z zapasami, dostarczeni przez Morze Śródziemne do Genui, zostali wysłani na północ hiszpańską drogą. Tym samym Genua miała strategiczne znaczenie na szlaku komunikacyjnym, zapewniając hiszpańskim armiom w Niemczech i Flandrii stałe dostawy zaopatrzenia. Aby odciąć Ferdynanda II od hiszpańskiej pomocy, Francja wraz z Sabaudią zdecydowały się zaatakować ziemie Republiki Genui. Kardynał Richelieu liczył na to, że Wenecja oprze się Francji, a brytyjskie i holenderskie statki wesprą ją z morza. Konflikt pomiędzy katolikami a protestantami w Dolinie Valtelline, przez którą przebiegała hiszpańska droga, był ledwie pretekstem. W 1625 roku oddziały Francji i Sabaudii wkroczyły do doliny i zablokowały trakt. Po zajęciu Valtelline armia ruszyła dalej i przekroczyła granicę Republiki Genui, na co ta nie była przygotowana. Natychmiast wysłane posiłki zostały przejęte przez francuską flotę. Francuzi bez większych przeszkód zajęli ziemie Republiki Genui, rozpoczynając oblężenie samej stolicy. Przeceniono jednak holendersko-brytyjskie wsparcie, a Wenecji wcale nie było spieszno mieszać się w ten konflikt. Tak czy inaczej Genua była w trudnym położeniu i mogła polegać wyłącznie na szczęściu i hiszpańskiej pomocy. Ty stacjonowałeś wówczas w Neapolu, odzyskując siły po ciężkim marszu w północnym klimacie, który nadwerężył twoje zdrowie. Kiedy dotarły do was wieści o zagrożeniu Genui, gubernator Neapolu natychmiast zgromadził pułki, włączając w to weteranów z armii flandryjskiej, i nakazał im wejść na statki. Ty, jako genueński arystokrata i znakomity generał, zostałeś mianowany dowódcą kampanii, mającej na celu ocalenie Genui. Gdy wszystkie przygotowania zostały zakończone, eskadra ruszyła na północ. Pokonaj Francuzów oblegających Genuę i przepędź aroganckich najeźdźców ze swej ojczyzny."	
	@turcam.name
[Droga do wielkości] W służbie wielkiego wezyra	
	@turcam.description
"W 1453 roku upadł Konstantynopol, a wraz z nim Cesarstwo Wschodniorzymskie. Zdobyte miasto stało się stolicą Imperium Osmańskiego. Od tego czasu chrześcijańska Europa żyła w ciągłym strachu przed osmańską inwazją. Należy pamiętać, że Imperium Osmańskie jest tureckie, muzułmańskie, lecz przede wszystkim dość niejednolite. Jego rządy są tak zróżnicowane, że obejmują wiele środowisk narodowych, społecznych, a przede wszystkim religijnych. Władza centralna chętnie przekazuje uprawnienia odrębnym grupom etnicznym, społecznym i religijnym, tym samym przykładowo wyznawcy prawosławia bliższy jest turecki muzułmanin, aniżeli sam papież. Imperium Osmańskie jako jedyne uznaje wszystkie trzy monoteistyczne religie. W tym tkwi jego siła i stabilność. Imperium Osmańskie pod rządami Sulejmana Wspaniałego, zwanego Prawodawcą, osiągnęło wyżyny swej potęgi i chwały. Niestety, te dni dawno minęły. Następcy tronu, którzy wcześniej wysyłani byli na prowincje jako gubernatorzy, by zdobyć doświadczenie, stali się więźniami własnych pałaców i byli kompletnie oderwani od rzeczywistości. Samo otoczenie sułtana także się zmieniło. Urzędnicy wysokiego szczebla wcześniej wybierani byli wyłącznie z niewolników, chrześcijańskich dzieci nawróconych na islam, którym zabroniono zakładania rodzin. Pozwoliło to mianować ich wyłącznie z uwagi na umiejętności oraz zapobiegało pokusom wspierania ich bliskich. Teraz jednak muzułmanie, którzy mogą posiadać potomstwo, zasiedli w rządzie. Nepotyzm, korupcja i intrygi kwitły. Armia wciąż potrafi wygrywać, lecz niczego nie podbije. Zmieniły się także potężne dotychczas oddziały janczarów. W ich szeregi zaczęto przyjmować muzułmanów. Pozwolono im zajmować się pracami rzemieślniczymi i handlem. Było ich tak wielu, że stali się nieprzewidywalni, nieposłuszni, będąc jednocześnie zarzewiem wielu miejscowych buntów i zamieszek. W tych ciężkich czasach, gdy kraj balansował na krawędzi otchłani, pojawił się wybawca – Mehmed Köprülü. To wybitny zarządca i strateg, lecz żaden z niego wojownik. Aby zrealizować swoje plany, potrzebuje utalentowanego przywódcy wojskowego. Czy uda ci się wprowadzić ambitne plany Köprülü w życie?"	
	@turmis1.name
Przywrócenie porządku.	
	@turmis2.name
IV wojna austriacko-turecka	
	@turmis3.name
Oblężenie Kandii	
	@turmis4.name
Wojny na Ukrainie w latach 1672-1681	
	@turmis5.name
Bitwa nad rzeką Prut	
	@turmis1.description
"Na początku XVII wieku Imperium Osmańskie rozrosło się do tak wielkich rozmiarów, że dalsze podboje byłyby niemożliwe bez reform administracyjnych, ekonomicznych i wojskowych. Poza tym władza absolutna, skupiona w rękach sułtana, czyniła kraj zależnym od osobowości samego władcy. Imperium Osmańskie stopniowo zaczęło tonąć w anarchii i bezprawiu. Wielu rzemieślników straciło pracę, chłopów ziemie, a kupców dochody. Sandżakbejowie, zarządcy prowincji – sandżaków – wyczuwając słabnącą władzę Istambułu, zachowywali się jak niezależni władcy. Harem sułtana wywierał ogromny wpływ na wybór nowych zarządców i przywódców wojskowych. Mówiono także o sułtanacie kobiet. Sułtan Murad IV, który rządził w latach 1623-1640, próbował naprawić ten stan rzeczy. Brutalnymi metodami udało mu się tymczasowo przywrócić porządek. Jednak jego następca i brat Ibrahim I rządził tak, że w 1648 roku w Istambule wybuchł bunt, wspierany przez duchowieństwo. Sułtana obalono i stracono. Mehmed IV zasiadł na tronie w wieku sześciu lat. Rozpoczęły się kolejne walki o faktyczną władzę w imieniu nieletniego sułtana. W tym momencie, gdy Imperium Osmańskie było na skraju katastrofy, uratowały je zdecydowane działania urzędników i duchowieństwa. W roku 1656 Mehmed Köprülü objął urząd wielkiego wezyra. Stał się mentorem młodego sułtana i pozostał nim, kiedy ten wkroczył już w dorosłe życie. Despotyzm został zastąpiony oświeconymi rządami ministerialnymi. Prawdą jest, że sułtan w pełni i konsekwentnie wspierał Köprülü w walce o władzę z intrygami i przeciwnikami. Od tego czasu centrum władzy rządowej imperium nie znajdowało się w pałacu sułtana, lecz w pałacu wielkiego wezyra, w Wysokiej Porcie. Nazwa ta, wywodząca się z nazwy bram wiodących do pałacu, przyjęła się jako określenie całego imperium. Aby ratować kraj targany nadużyciami władzy przez urzędników, który na dodatek walczył z Wenecją, Mehmed Köprülü szybko zaczął rozprawiać się z buntami, korupcją i niekompetencją. Oczywiście spotkało się to z oporem ze strony urzędników i żołnierzy, zaś opozycji przewodzić mógł wyłącznie ktoś o silnej osobowości. Abaza Hasan Pasza wyrósł na kogoś takiego. W 1651 roku wzniecił on bunt w Anatolii, którego nie sposób było zdławić. Gdy jego wrogowie w Istambule zostali wyeliminowani, pojednał się z nową władzą i przebaczono mu występki. Co więcej, pomagał Ibshirowi Mustafie Paszy zostać wielkim wezyrem, lecz nieskutecznie. Ibshir Mustafa Pasza został stracony, a Abaza Hasan zbiegł do Anatolii. Powołany na swoje stanowisko pasza nie tylko nie zdołał schwytać poprzednika, lecz sam dał się zabić. Gdy ponownie zmienił się wielki wezyr, Abaza Hasan otrzymał przebaczenie i został mianowany nowym zarządcą ejaletu Diyarbakir. Wielki wezyr Mehmed Köprülü miał swoje powody, by nie ufać Abazie Hasanowi. Nie wykonał on rozkazu zabicia zarządcy Egiptu i pomógł w jego ucieczce. Kiedy natomiast otrzymał rozkaz zebrania armii do walki z Transylwanią, uparty pasza ociągał się z podjęciem działań. W wyniku tej opieszałości wielki wezyr wyruszył bez żołnierzy. Tymczasem wszyscy, którzy sprzeciwiali się polityce Köprülü, zaczęli dołączać do Abazy Hasana. Posyłali wysłanników do sułtana, żądając, by pozbył się wielkiego wezyra, nazywając go krwiożerczym i niesprawiedliwym. To był jednak błąd. Sułtan wspiera wielkiego wezyra i nakazuje ci wziąć rządowe wojska, by ukarać bezczelnych buntowników. Wydano fatwę, zgodnie z którą uznano Abazę Hasana za przestępcę. Musisz pokonać oddziały buntowników."	
	@turmis2.description
"Mehmed Köprülü doskonale opanował sztukę rządzenia i władał krajem silną ręką. Był zdeterminowany, by wykorzenić korupcję i niekompetencję oraz bezwzględnie karać urzędników, którzy swym działaniem szkodzą imperium. Główny kat twierdził, że własnoręcznie udusił cztery tysiące znanych osób. Nie było to jednak umiłowanie okrucieństwa. Działał bowiem w ramach obowiązującego prawa, wprowadzając w życie jego postanowienia. Wielki wezyr Mehmed Köprülü najbardziej martwił się o dobrobyt Imperium Osmańskiego i marzył nie tylko o przywróceniu jego wewnętrznej stabilności, lecz także o tym, by wróciły tradycje osmańskich podbojów. Rozprawiwszy się z politycznymi przeciwnikami i wewnętrznymi buntami, Mehmed Köprülü mógł skupić się na wojskowych kampaniach za granicą, lecz zmarł w roku 1661. Wielkim wezyrem został wówczas jego syn Ahmed, który kontynuował politykę ojca. Przed śmiercią Mehmed Köprülü powiedział sułtanowi Mehmedowi IV: „Nigdy nie ufaj radom kobiety, nie pozwól poddanym nadto się wzbogacić, niechaj skarbiec zawsze będzie pełen, miej nad wszystkim kontrolę i stale zapewniaj zajęcie armii”. Jednakże sułtanowi Mehmedowi IV wcale nie jest spieszno do zajmowania się sprawami państwowymi. Jego prawdziwą pasją jest polowanie, dlatego w pełni polega na swym nowym wielkim wezyrze, Ahmedzie Köprülü. Zanim wrogowie ponownie skrzyżują miecze z Turkami, należy zaprowadzić porządek wśród wasali Imperium Osmańskiego, którzy poczuli się nazbyt samodzielni. Niepokój budzą głównie Mołdawia, Wołoszczyzna i Siedmiogród. Niegdyś toczyli oni spory między sobą, zwracając się do sułtana o ich rozwiązanie. Niezauważenie jednak doszli do porozumienia, zawarli sojusze, dogadali się z wrogami Osmanów i rozpoczęli prowadzenie niezależnej polityki zagranicznej. Najpierw książę Siedmiogrodu, Jerzy II Rakoczy, wraz z wołoskim władcą Konstantynem Serbanem, umieścili na mołdawskim tronie Jerzego Stefana, następnie zaś wszczęli wojnę z Polską, aby zdobyć jej koronę. Tego było za wiele. Rada doradcza – Dywan – zdjęła go z tronu, ustanawiając Franciszka Rhédeya księciem Siedmiogrodu. Jerzy Rakoczy jednak go wygnał. W roku 1658 sułtan Mehmed IV odsunął od władzy wszystkich trzech wasali: Jerzego Stefana, Konstantyna Serbana oraz Jerzego Rakoczego. Oni zaś postanowili stawić opór. Jerzy Stefan szybko został pokonany i zmuszony do włóczęgi po Europie, której celem było znalezienie możliwości powrotu na tron. Konstantyn Serban, przy wsparciu Jerzego Rakoczego, dwukrotnie okupował Mołdawię, za każdym razem jednak przepędzali go Tatarzy krymscy, dlatego i jego czekało wygnanie. Wspierany przez Habsburgów Jerzy Rakoczy odniósł największe sukcesy. W 1659 roku siłą odzyskał tytuł książęcy i zawiązał sojusz z nowym wołoskim władcą Mihneą III przeciwko Imperium Osmańskiemu. Wołosi zajęli tureckie fortece Giurgiu i Braiła, zaś 23 listopada 1659 roku rozbili turecką armię w bitwie pod Fratzesti. W grudniu jednak pokonali ich Tatarzy, zaś sam Mihnea III zbiegł do Siedmiogrodu. Jeśli raz na zawsze nie rozprawisz się z tym awanturnikiem Jerzym Rakoczym, można będzie zapomnieć o spokoju w Mołdawii, na Wołoszczyźnie i Węgrzech. Aby poradzić sobie z tym problemem, turecki rząd mianował Akosa Barcsaya nowym księciem Siedmiogrodu i zorganizował kampanię karną wymierzoną przeciwko księstwu. Musisz ukarać aroganckiego poddanego. Przypomnij mu, kto jest jego panem i jaki los czeka zdrajców i ich popleczników."	
	@turmis3.description
"Porażka w bitwie pod Szentgotthárd w 1664 roku była pierwszą znaczącą klęską Turcji w walce z chrześcijańskimi oddziałami, która przerwała pasmo zwycięstw zapoczątkowane w 1526 roku w bitwie pod Mohaczem. Turcy zdali sobie sprawę, jak bardzo odstają od Europy pod względem organizacji, wytrenowania, ekwipunku i taktyki wojskowej. Jednak gdzie Ahmed nie mógł zwyciężyć mieczem, wygrał piórem. Dzięki swym talentom dyplomatycznym uzyskał korzystny dla siebie pokój w Warszawie, a w Istambule witany był jako zwycięzca. Jego kolejnym celem jest zakończenie wojny z Wenecją, która rozpoczęła się jeszcze w 1645 roku. Po utracie Rodos jedyną większą zamorską posiadłością Wenecji była Kreta. Lokalizacja wyspy czyniła z niej łakomy kąsek. Zważywszy na osłabienie Republiki, Wenecjanie pieczołowicie przestrzegali warunków traktatu, dzięki czemu spokój trwał sześćdziesiąt lat. Jednak w roku 1644 rycerze Zakonu Maltańskiego zaatakowali i przechwycili turecki konwój, a w drodze powrotnej zatrzymali się na Krecie. Zwolennicy wojny z Wenecją oskarżali jej mieszkańców o udział w spisku z Zakonem. Udało im się przekonać sułtana do rozpoczęcia działań zbrojnych. Turcy natychmiast zdołali przejąć całą wyspę, z wyjątkiem Kandii, głównej fortecy na wyspie. Jej oblężenie nastręczało wielu trudności. Wewnętrzna destabilizacja Imperium Osmańskiego, wraz z dominacją doświadczonej weneckiej floty, uniemożliwiły transport potrzebnych oddziałów oraz zapasów na Kretę. W wyniku zaciętych walk, których kulminacją była trzecia bitwa morska w Cieśninie Dardanelskiej w roku 1656 (największe zwycięstwo nad Turkami od czasów bitwy pod Lepanto), Wenecja zapanowała na morzu i ustanowiła blokadę Dardaneli. Kiedy Mehmed Köprülü objął funkcję wielkiego wezyra, udało mu się – aczkolwiek kosztem wielu istnień – przepędzić Wenecjan z powrotem i przełamać blokadę. Nakazał także budowę dwóch nowych fortec, które miały bronić cieśniny. Z uwagi na straty po obu stronach, działania toczone w ramach wojny ograniczały się do pomniejszych ataków na przybrzeżne miasteczka. Jednak cały ten czas tureckie oddziały czekały pod murami Kandii i kontynuowały oblężenie. Nadzieja Wenecjan na pozytywne zakończenie tych działań powróciła z końcem wojny pomiędzy Hiszpanią i Francją. Ochotnicy z całej europy dołączali do armii Wenecji, a w 1660 roku Francja wysłała nawet oddział pod dowództwem księcia d'Este. Po jego śmierci jednak Francuzi wrócili do domu. Po zawarciu pokoju z Habsburgami i zaprowadzeniu porządku w Siedmiogrodzie, pora w końcu na zakończenie wojny z Wenecją. Wielki wezyr próbował rozwiązać sytuację pokojowo, lecz Wenecjanie odmówili, dlatego rozkazał zebrać armię zdolną do przejęcia Kandii. Twoim zadaniem będzie objąć nad nią dowództwo. Masz zdobyć Kandię i zmusić Wenecję do pokoju. "	
	@turmis4.description
"Na rozkaz swego ojca Ahmed Köprülü zakończył wojny z Austriakami i Wenecjanami, a także dokonał różnych reform zainicjowanych przez przodka. Stało się to możliwe dzięki mądremu rządowi tego kraju. Ahmed Köprülü dzięki swym cechom może być porównany do Sokollu, ostatniego wielkiego wezyra, sułtana Sulejmana. Posiadając siłę ojca, będąc wykształconym i sprawiedliwym człowiekiem, jest on jednocześnie łagodny. Jego rządy są mniej rygorystyczne, a bardziej ludzkie. Mimo angażowania się w sprawy kraju, jest on także patronem poetów, pisarzy i historyków. Jego bystry umysł, sprawiedliwe osądy i wrodzona uprzejmość sprawiają, że darzony jest ogólnym szacunkiem i miłością. Jedyną skazą na idealnym wizerunku jest umiłowanie wina. W 1672 roku Ahmed Köprülü zwrócił się ku ziemiom znajdującym się za Morzem Czarnym, gdzie od 1648 roku toczyła się wojna. Wszystkiemu dało początek powstanie Bohdana Chmielnickiego. Rzeczpospolita Obojga Narodów została następnie uwikłana w wiele wojen, spośród których największą była ta toczona z Wielkim Księstwem Moskiewskim. Oddziałom cara udało się odnieść ogromny sukces, przez co w 1667 roku zawarto rozejm andruszowski, na mocy którego Ukrainę podzielono na dwie części: lewobrzeżna przypadła Rosji, zaś prawobrzeżna – Polsce. Rozejm rozsierdził Kozaków, którzy zamieszkiwali Ukrainę, w związku z czym hetman Prawobrzeżnej Ukrainy Piotr Doroszenko wzniecił powstanie, mające na celu uwolnienie się od polskich rządów i zjednoczenie Ukrainy pod jego rządami. Aby zdławić bunt, polskie oddziały przeszły pod dowództwo hetmana wielkiego koronnego Jana Sobieskiego. Wtedy też hetman Doroszenko zwrócił się o pomoc do Imperium Osmańskiego, prosząc sułtana, by został suzerenem Ukrainy. W Istambule przyjęto go z honorami i ogłoszono bejem ukraińskiego sandżaku. Dodatkowo przekazano mu chorągiew i obiecano wsparcie Chanatu Krymskiego. Zarówno Polska, jak i Rosja zaprotestowały i zaczęły wysuwać groźby wspólnej interwencji przeciwko Turcji. W odpowiedzi wielki wezyr osobiście napisał polskiemu wysłannikowi, że Kozacy, wolny naród podporządkowany Polsce, nie mógł dłużej tolerować niesprawiedliwości i opresji ze strony Polaków. Szukali zatem protekcji w Chanacie Krymskim, aby mogli odzyskać wolność. Wezyr zapytał także, czy rozsądnym było ściganie ich, odkąd znajdują się pod protektoratem samego sułtana. Król Polski nie odniósł się do tych słów w żaden sposób, dlatego też wiosną 1672 roku nakazano ci poprowadzić turecką armię, by obronić Ukrainę przed Polską."	
	@turmis5.description
"Niestety, kiedy zmarł Ahmed Köprülü, zwany Politykiem, jego szwagier Kara Mustafa zastąpił go na stanowisku wielkiego wezyra. Z uwagi na nieco ciemniejszą skórę, nazywano go Czarnym Mustafą. Był dumnym i ambitnym człowiekiem, jednak nie wyróżniał się szczególnymi zdolnościami. Co więcej, pchany chciwością sprzedawał stanowiska i układał się z ambasadorami innych krajów. Jego rząd poczynił nieodwracalne szkody Imperium. Jednocześnie marzył o tym, by z rzymskiej Bazyliki św. Pawła zrobić stajnie, oraz o walce z Ludwikiem XIV, by podbić Europę i stać się władcą ogromnego terytorium. Tak bardzo nie obchodziła go sytuacja na Ukrainie, że w ciągu pięciu lat Turcy stracili ją na rzecz Rosjan. W 1683 roku turecka armia rozpoczęła oblężenie Wiednia, lecz oddziały króla Polski Jana III Sobieskiego przybyły miastu z pomocą, pokonały osmańską armię i zdobyły potężny łup. Sułtan nie wybaczył tej porażki i nakazał stracić wielkiego wezyra Kara Mustafę. Był to jednak dopiero początek, po którym nastało szesnaście lat nieszczęść państwa tureckiego. Papieżowi udało się wdrożyć plan stworzenia Świętej Ligi. W jej skład weszły Austria, Polska i Wenecja, później zaś dołączyła do nich Rosja. Turcja doznała uszczerbku na wielu frontach. Przykładowo, podczas weneckiego ostrzału Aten eksplodował skład z prochem, który Turcy utworzyli w Partenonie, wskutek czego zniszczeniu uległa duża część świątyni. Porażki na froncie i zamęt w rządzie ogołociły skarbiec i doprowadziły do upadku armii oraz buntów na terenie kraju. Kilkakrotnie Osmanie próbowali odwrócić sytuację na swoją korzyść, lecz za każdym razem ponosili klęskę. W trakcie bitwy pod Slankamenem w 1691 roku wielki wezyr Köprülü Fazil Mustafa Pasza został zabity. Po porażce pod Zentą w 1697 roku wielkim wezyrem mianowano Köprülü Hüseyina, który miał uratować kraj. W owym czasie Wenecja była wyczerpana, Jan III Sobieski zmarł rok wcześniej, a Święte Cesarstwo Rzymskie szykowało się do walki o hiszpańską sukcesję. Tym samym wszystkie strony konfliktu gotowe były do podpisania traktatu pokojowego. Jedynym krajem, który chciał kontynuować wojnę, była Rosja. Jej car zdołał zdobyć Azow i stworzyć azowską flotyllę z bazą w Taganrogu. Jednak szlaku na Morze Azowskie broniło miasto Kercz, które Rosjanie chcieli zdobyć. Jak bardzo car by nie naciskał na swych sojuszników, dzięki mediacjom Brytyjczyków pod koniec roku 1698 podpisano pokój w Karłowicach, zgodnie z ustaleniami którego Turcja utraciła Ukrainę i część swoich posiadłości na Bałkanach. Rosja jednak nie podpisała w Karłowicach pokoju, lecz tylko dwuletni rozejm. Po upływie tego czasu rosyjski ambasador zjawił się w Istambule na pokładzie statku flotylli azowskiej, zwanym „Fortecą”, by zawrzeć pokój. Napięte negocjacje zakończyły się podpisaniem traktatu, zgodnie z którym Rosja scedowała Kercz i część Dniepru, zatrzymała jednak Azow i zwolniono ją z płacenia trybutu na rzecz Krymu. Gdy tylko wieści o pokoju z Turcją dotarły do cara, jego oddziały przeniosły się do Szwecji. Podczas pięcioletnich rządów Hüseyin, zwany Mądrym, starał się poprawić administrację i sytuację ekonomiczną swojego kraju, jak i polepszyć relacje z chrześcijańskim zachodem, jednak w roku 1702, wyczerpany chorobą, padł ofiarą intrygi i zrezygnował z urzędu wielkiego wezyra. Hüseyin Köprülü zmarł po trzech miesiącach, w trakcie których jego stan nie uległ poprawie. W kraju kolejny raz zapanowała niepewność. Nowym sułtanem został Ahmed III, zaś nowym wielkim wezyrem – Köprülü Numan Pasza, syn Mustafy Cnotliwego. Za jego panowania Turcja uwikłała się w konflikt ze swym północnym sąsiadem. Prowadząca wojnę z Rosją Szwecja zaczęła odnosić kolejne zwycięstwa, rozbijając wojska kolejnych rosyjskich sojuszników. W Polsce rozpoczęły się starcia między zwolennikami prorosyjskiego króla Augusta ze wspierającymi szwedzkiego władcę Stanisława Leszczyńskiego. Gdy kampania zbliżyła się do granic Ukrainy, hetman Mazepa, wasal Rosji, postanowił sprzymierzyć się z królem Szwecji Karolem XII. Podpisali pakt, na mocy którego hetman stał się władcą po obu stronach rzeki Dniepr i znalazł się pod szwedzkim protektoratem. Piotr I wpadł w niewysłowiony szał i nakazał surowo ukarać każdego, kto wspierałby Mazepę. Obawiając się kary ze strony Rosji i nie ufając protestanckiej Szwecji, Kozakom niespieszno było do pomocy Mazepie. Porażka pod Połtawą w 1709 roku zmusiła Karola XII i jego ukraińskich sojuszników do ucieczki na południe. Schronili się oni w Mołdawii, w mieście Bendery. Mimo że Szwedzi wciąż nie nawiązali stosunków dyplomatycznych z sułtanem, ten przyjął ich ciepło i odrzucił żądania Piotra I o ekstradycję zbiegów. Wkrótce stary hetman Mazepa zmarł, zaś starszyzna wraz z Kozakami wybrała nowego hetmana – Filipa Orlika. W 1710 roku pokojowo nastawiony wielki wezyr Numan Pasza, który jasno dawał do zrozumienia, że nie zamierza łamać pokoju z Rosją, opuścił urząd. Tak oto skończyła się era Köprülü. Na dworze dominowały nastroje bojowe, podgrzewane tym, że Rosjanie zaatakowali Mołdawię, aby pochwycić Szwedów i zachęcać ludzi do buntu. Chanat Krymski także dolał oliwy do ognia, posyłając kolejne listy do Istambułu, w których donosił o budowie kolejnych rosyjskich fortec i statków w rejonie Morza Azowskiego. Sułtan natychmiast przydzielił oddział do ochrony Karola XII w Benderach i poszedł na wojnę z Rosją. Mimo swego czcigodnego wieku to tobie, zdobywcy Podola, zaproponowano poprowadzenie tureckiej armii na Mołdawię. Pamiętając porażki tureckich oddziałów w walkach z chrześcijanami, postanowiłeś działać rozważnie. Wymyśliłeś sposób, aby wciągnąć wroga w pułapkę i walczyć w sprzyjających ci warunkach. Aby tego dokonać, na początku 1711 roku nakazałeś Kozakom hetmana Orlika, wraz z tatarskimi wojownikami chana Dewleta Gireja, szwedzkimi żołnierzami Karola XII i polskimi żołnierzami Stanisława Leszczyńskiego przystąpić do ataku, którego celem było zwabienie oddziałów cara do Mołdawii. Zasiałeś także plotkę, że Mołdawianie wyczekują przybycia rosyjskiej armii i zapewnią jej wszelkie wsparcie. Podstęp się udał, a Piotr I wpadł wprost w twoje sidła. Miej na oku rosyjskiego cara i zmuś go do złożenia broni."	
	@celcam2.name
[Lato] Misja świąteczna	
	@celcam2.description
Prezent na lato.	
	@celmis2.name
Jak Kozacy udali się na jarmark.	
	@celmis2.description
"Nadeszła pora, kiedy w odległym kraju, nazwy którego nie pamiętasz, w mieście, którego nazwy nie umiesz wymówić, rozpoczęły się przygotowania do wielkiego jarmarku. Zjawią się tam goście nie tylko z pobliskich miejscowości, ale także z ościennych państw, aby sprzedawać swoje wyroby i dokonać zakupów. Ale to nie wszystko. Czym byłby jarmark bez magików, akrobatów, komediantów i innych artystów? Krótko mówiąc, każdy wielbiciel najróżniejszych cudów znajdzie tu coś dla siebie. Są także Kozacy zaporoscy. Podczas ostatniej kampanii odnieśli spory sukces. Podróż była długa i niebezpieczna, lecz póki co, wszystko szło jak po maśle. Poprowadź Kozaków, by cali i zdrowi dotarli na ten wspaniały jarmark."	
	@netcam.name
[Złoty wiek] Oranien boven!	
	@netcam.description
"Mimo ciągłych wojen, na XVII wiek przypadają najlepsze czasy dla holenderskiej ekonomii. Walcząc przeciwko hiszpańskiemu absolutyzmowi, Republika Zjednoczonych Prowincji wkroczyła w okres wzrostu gospodarczego w ostatnim dziesięcioleciu XVI wieku."	
"Pojawiło się kilka kompanii handlowych: Holenderska Kompania Wschodnioindyjska, Holenderska Kompania Zachodnioindyjska, Bałtyk, Levant i inne. Roczny obrót kraju wzrósł do poziomu 75-100 milionów guldenów do roku 1650."	
"Założony w 1609 roku Bank Amsterdamski odegrał ważną rolę w udzielaniu kredytów. Wiek XVII stanowił ważny zwrot Holandii w stronę zamorskiego handlu, który nie tylko uzupełnił, ale o wiele przewyższył zyski z eksportu i importu tradycyjnymi szlakami europejskimi. Poszukując nowych posiadłości i źródeł przychodu, potężna ekspansja kolonialna Holandii rozwinęła się w pierwszych dziesięcioleciach tego wieku, a cechowała ją wyjątkowa gwałtowność. Holendrzy szybko przejmowali twierdze na szlakach morskich do Indii, Oceanii i Ameryki."	
"Holendrom nie zależało na zajmowaniu dużych połaci terenu – celowali w najważniejsze miejsca strategiczne i handlowe, przygotowali fortece i umocnienia, aby chronić swój monopol w handlu i zapewnić dominację holenderskiej floty na morzu."	
"Założona w 1602 roku Holenderska Kompania Wschodnioindyjska rozpoczęła ofensywę skierowaną przeciwko rządom Hiszpanii i Portugalii. W połowie stulecia Holendrzy zajęli Cejlon, rozpoczęli ponadto działalność w Afryce oraz na zachodzie i wschodzie Hindustanu."	
"W Ameryce Południowej Holendrzy zajęli tereny obecnej Gujany i Surinamu, kilka karaibskich wysp oraz część wybrzeża Brazylii już na początku XVII wieku."	
"Po rozpoczęciu kolonizacji Ameryki Północnej Holenderska Kompania Zachodnioindyjska zajęła ziemie w Zatoce Hudson, a w roku 1626 założyła tam Nowy Amsterdam – przyszły Nowy Jork."	
"Holendrzy aktywnie wspierali handel niewolnikami, w tym sam ich transport z Afryki do Brazylii."	
"Holenderskie sukcesy niepokoiły ich rywali w walce o światową dominację. Kiedy Holandia walczyła z Hiszpanią i prowadziła ekspansję handlową na całym świecie, opierającą się na statkach i prywatnych siłach obu kompanii handlowych, Portugalia, która jeszcze w 1580 roku połączyła się z Hiszpanią w Unię Iberyjską, nie godząc się na zepchnięcie na drugi plan, szykowała decydującą odpowiedź. Portugalczyków motywowała przede wszystkim paląca żądza zdobycia ostatniego diamentu w koronie portugalskiego imperium – Brazylii. "	
	@netmis1.name
Nowa Holandia	
	@netmis2.name
Zajęcie Indii Wschodnich	
	@netmis3.name
Bitwa morska pod Medway	
	@netmis4.name
Katastrofalny rok	
	@netmis5.name
Chwalebna rewolucja	
	@netmis1.description
"Holendrzy wykorzystali przewagę Unii Iberyjskiej oraz, de facto, okupację Portugalii przez Hiszpanię, jak i upadek portugalskiego imperium kolonialnego, aby zająć północno-wschodnią część portugalskiej Brazylii."	
"Stolicą holenderskich posiadłości w Brazylii zostało miasto Mauritsstad (współczesne Recife). Znalazła się tutaj także kwatera główna Holenderskiej Kompanii Zachodnioindyjskiej. Bohaterem podbojów brazylijskiego przybrzeża został Mauritz Johan von Nassau-Siegen, marszałek Zjednoczonych Prowincji Niderlandów, ochrzczony mianem „Brazylijczyka”, którego imieniem nazwano także miejscową fortecę. Nie był jednak pierwszym. Pod sztandarami Kompanii Zachodnioindyjskiej służyło wielu zdecydowanych i gotowych do walki ludzi. Mieli doświadczenie bojowe, zdobyte w walkach o niepodległość prowincji, i raczej nie zaprzątali sobie głowy kwestiami moralności. Interesował ich sam zysk."	
	@netmis2.description
"Podczas wojny osiemdziesięcioletniej przeciwko Hiszpanii oraz Portugalii, Niderlandy postawiły na Flandrię, jako na główny ośrodek handlu w północnej Europie. Holendrzy handlowali przyprawami w Indiach oraz Indonezji, a także założyli kolonie w Brazylii, Ameryce Północnej, Afryce Południowej i na Karaibach. Nowy kraj przeżywał ekonomiczny i kulturalny rozkwit. Spekulacje na rynku tulipanów doprowadziły do krachu na giełdzie w 1637 roku, lecz kryzys ekonomiczny miał dopiero nadejść. Wiek XVII dzięki tym wszystkim osiągnięciom nazywa się złotym stuleciem Niderlandów. Holenderska burżuazja nie była usatysfakcjonowana z wysokich dochodów z handlu w Europie. Postanowiono więc szukać dodatkowych przychodów w hiszpańskich i portugalskich koloniach, posiadłościach ich wrogów. Holenderska Kompania Wschodnioindyjska oraz założona w 1621 roku Kompania Zachodnioindyjska posiadały spore środki finansowe, własną flotę, siły zbrojne oraz nieograniczoną władzę w koloniach otrzymanych od rządu. Holendrzy stworzyli całą sieć fortec i faktorii na terenach, na których produkowano przyprawy: Archipelagu Sundajskim i Molukach, z centrum w Batavii na wyspie Jawa. Pozycja Holenderskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej umocniła się jeszcze bardziej w Azji Południowo-Wschodniej. Wykorzystując bratobójcze walki feudalnych księstw, Holendrzy stopniowo podporządkowywali sobie lordów i przejęli cały handel przyprawami. W 1656 roku Holendrzy zajęli Negapatam, które uczynili swoją główną twierdzą w Indiach, przepędzając Portugalczyków z Cejlonu do końca lat pięćdziesiątych."	
"Od wkroczenia na arenę międzynarodową między Holendrami i Anglikami pojawiły się znaczne rozbieżności w interesach handlowych. W pierwszej połowie XVII wieku konkurencja między handlarzami na rynkach europejskich oraz rywalizacja w koloniach była tak zażarta, że oba kraje często stały na krawędzi wojny. Bogatsi kupcy holenderscy gdzie tylko mogli gnębili Anglików: na rynkach w krajach nadbałtyckich, w koloniach Ameryki Północnej, w krajach Azji Wschodniej, na Morzu Śródziemnym oraz w Afryce Zachodniej. Często konflikt przybierał postać starć na morzu. Tym samym, po ekonomicznej i wojskowej rywalizacji między Hiszpanią a Portugalią, dla Republiki Zjednoczonych Prowincji otworzył się front przeciwko Anglii."	
	@netmis3.description
"Początek XVII wieku nie zapowiadał załamania stosunków pomiędzy Niderlandami a Anglią. Co więcej, wsparcie, którego Republice Zjednoczonych Prowincji udzielili Brytyjczycy w jej walce o niepodległość od Hiszpanii, zapowiadało długotrwały pokój i współpracę. Zwycięstwo brytyjskie nad niezwyciężoną hiszpańską armadą uczyniło z Anglii wiecznego sojusznika Holandii."	
"Anglia jednak nie miała stałych wrogów i sojuszników – posiadała za to stałe interesy. Odkąd Holendrzy, którzy nadal toczyli wojnę z Habsburgami, odnieśli zwycięstwa dzięki atakom kaprów i zajęciu większości portugalskich placówek handlowych na terenie Indii Wschodnich, stając się jedną z największych potęg morskich i handlowych na świecie, Brytyjczycy uznali to za zagrożenie własnych interesów."	
W styczniu 1631 roku Karol I Stuart potajemnie zawarł z Hiszpanią tajne umowy wymierzone w morską hegemonię Holendrów.	
"Angielska wojna domowa w latach 1642-1651 osłabiła pozycję Anglii na morzu. Wykorzystali to Holendrzy, którzy zamknęli handel z angielskimi koloniami w Ameryce Północnej. W latach 1648-1651 sytuacja się zmieniła. W 1648 Zjednoczone Prowincje Niderlandów zawarły w Münster pokój z Hiszpanią, czego efektem było rozwiązanie sporej części armii i floty holenderskiej. Oliver Cromwell, który zjednoczył swój kraj w Republikę Angielską, stworzył potężną flotę – zarówno liczebną, jak i doskonale zorganizowaną i zdyscyplinowaną. Anglia gotowa była stawić czoła holenderskiej dominacji handlowej."	
"W Anglii nastroje antyholenderskie wciąż były żywe. Uważano, że Holendrzy nie okazali należytej wdzięczności za pomoc w walce z Hiszpanią. Holendrzy jednak wyprzedzili swych byłych popleczników: zdominowali połowy śledzi na wschodnim wybrzeżu Anglii oraz wypędzili Brytyjczyków z Indii Wschodnich. W latach 1652-1653 wybuchła pierwsza wojna angielsko-holenderska, w której przegraną stroną okazała się Republika Zjednoczonych Prowincji, tracąc jednego z najbardziej wartościowych dowódców marynarki, admirała Maartena Trompa. Anglia Cromwella także wyczerpana była trwającą wojną, którą zakończyło zawarcie traktatu pokojowego w Westminsterze."	
"Druga wojna angielsko-holenderska rozpoczęła się 11 lat po zakończeniu pierwszej. Holendrzy, którzy szybko podnieśli się po porażce w poprzednim konflikcie i zdołali zreorganizować flotę, wywołali uczucie zazdrości, a nawet nienawiści w brytyjskim społeczeństwie, a zwłaszcza wśród kupców."	
"Żądza brytyjskich kupców, by w końcu wyprzedzić ekonomicznie Holendrów, doprowadziła do patriotycznego zrywu. Anglia była „głodna walki”. W trakcie wojny obie strony zdołały odnieść poważne zwycięstwa: Brytyjczycy zajęli Nową Holandię, zaś Holendrzy triumfowali w bitwie czterodniowej. Flota holenderska była jednak silniejsza. Stocznie wodowały statek za statkiem, a wojna stworzyła doświadczonych i nieustraszonych morskich dowódców. Holendrzy szykowali się do ostatecznego rozstrzygnięcia sporu."	
	@netmis4.description
"III wojna holenderska w latach 1672-1678 początkowo była wojną francusko-holenderską. W poszukiwaniu sojuszników w walce przeciwko ekonomicznej ekspansji Niderlandów, Anglia zawarła koalicję z Francją i Szwecją przeciwko Republice Zjednoczonych Prowincji. III wojna holenderska rozpoczęła się na brytyjskim morzu oraz na ziemiach Francji, nieusatysfakcjonowanej wynikiem wojny dewolucyjnej w latach 1667-1668. Francja chciała zająć tereny Południowych Niderlandów, które należały póki co do Hiszpanii, by podkreślić francuską hegemonię w Europie. Oddziały francuskie, prowadzone przez Turenne'a i Ludwika Burbona, księcia de Condé, zajęły cztery niderlandzkie prowincje, kilka fortec i w pierwszych miesiącach wojny podeszły pod Amsterdam. W Niderlandach 1672 nazwano „katastrofalnym rokiem”. Kraj opanowała panika, zaś radykaliści o wszystko obwiniali Stany Generalne i stadhoudera. Biedota i klasa średnia zbuntowały się przeciwko rządowi, domagając się powołania księcia orańskiego na stanowisko stadhoudera i ukarania winnych wojnie i osłabienia armii. Rząd upadł. Rozwścieczony tłum szukał kozłów ofiarnych. Korneliusz de Witt, brat Johana de Witta, został uwięziony w Hadze i oskarżony o zdradę stanu. Kiedy Johan przybył do brata z wizytą, tłum wściekłych przeciwników brutalnie zamordował ich obu. W sierpniu 1672 roku, gdy kraj pogrążony był w chaosie i wszędzie huczało od plotek, zwierzchnictwo nad niderlandzką armią objął Wilhelm III Orański, którego w obliczu śmiertelnego niebezpieczeństwa, jakie groziło Niderlandom, ogłoszono dożywotnim władcą. Wilhelm Orański stał przed trudnym zadaniem: musiał uchronić kraj przed wrogiem oraz nie dopuścić do jego wewnętrznej zapaści."	
	@netmis5.description
"Nowy król Anglii, Jakub II, był członkiem tzw. ministerium Cabal, grupy wysokich kanclerzy, którzy trzymali władzę w Anglii (w tym Walii), Szkocji i Irlandii, po restauracji Stuartów w latach 1668-1674. Król Jakub przeszedł na katolicyzm. Parlament, wzmocniony wynikiem przegranej wojny, zmusił Jakuba, by publicznie wyznał wiarę katolicką. Wbrew jego życzeniu, najstarsza spośród dwóch jego córek z pierwszego małżeństwa, Maria, poślubiła Wilhelma Orańskiego. Dawało to Wilhelmowi możliwość ubiegania się o tron i zmiany w samej Anglii. Wrogość między wyznawcami religii anglikańskiej i katolickiej zaostrzyła się. Jakub stłumił protesty duchowieństwa dzięki tzw. „wysokiej komisji” i rozpoczął starania o stworzenie absolutnej monarchii katolickiej poprzez jawne propagowanie katolicyzmu oraz bliskie przymierze z Ludwikiem XIV. Nawet najwierniejsi słudzy króla, anglikańscy biskupi, zostali postawieni przed sądem. Póki co ludzie powstrzymywali swoje oburzenie, dzięki czemu nie doszło do powstania. Jednak prominentni przedstawiciele obu politycznych frakcji, torysów i wigów, przygotowywali własną odpowiedź, planując osadzić Wilhelma III Orańskiego na tronie. Stadhouder Holandii Wilhelm Orański miał prawo do angielskiego tronu, jako że jego matką była księżniczka Maria Henrietta Stuart (żona Wilhelma II Orańskiego), zaś żoną księżniczka Maria, córka Jakuba II. Po wstąpieniu na tron Jakuba II to Maria Stuart, gdyby nie było prawowitego dziedzica, miała pełne prawa do angielskiego tronu, zaś jej mąż, Wilhelm Orański, byłby wtedy współwładcą. Odsunięcie Jakuba II od władzy bardzo byłoby na rękę Wilhelmowi, nawet pominąwszy jego własne plany, by zostać władcą Anglii. Głównym celem księcia dynastii Orańskiej-Nassau było doprowadzenie do końca sporu między Anglią i Holandią oraz utworzenie antyfrancuskiej koalicji. Wilhelm odwiedził Anglię kilkakrotnie i zyskał tam sporą popularność. Szybko rozpoczął przygotowania do swej kampanii. Giełda w Amsterdamie (3 miliony guldenów), żydowski bankier Francisco Lopez Suazo (2 miliony guldenów) oraz papież Innocenty (2 miliony guldenów) udzielili pożyczek na pozyskanie oddziałów i floty. Mająca dokonać inwazji armia składała się – oprócz Holendrów – z sześciu angielskich i szkockich oddziałów protestantów, żołnierzy pruskich margrabiego Brandenburgii Fryderyka III pod dowództwem francuskiego hugenota Fryderyka Schomberga oraz kilku hiszpańskich batalionów. Papież Innocenty wydał specjalną bullę i pozwolił katolickim Hiszpanom wziąć udział w obaleniu angielskiego, katolickiego króla."	
"Do holenderskiej marynarki zaciągnięto dodatkowe 9 tysięcy osób, zaś liczba uzbrojonych statków podwoiła się, osiągając poziom 49 jednostek."	
	@scecam3.name
[Złoty wiek] Kampaně
	@scecam3.description
%include(missions;scecam.description)%
	@scemis9.name
Wojna o Brazylię	
	@scemis10.name
Wojna na Karaibach	
	@scemis11.name
Portugalska wojna o niepodległość	
	@scemis12.name
Oblężenie Dunkierki	
	@scemis9.description
"Burzliwe wydarzenia na początku XVII wieku skłóciły sojuszników Unii Iberyjskiej – Hiszpanię i Portugalię. W XVII wieku elity portugalskie zaczęły zdawać sobie sprawę, że Unia Iberyjska szkodziła ich ojczyźnie. Działo się tak nie tylko z uwagi na pogorszenie się podejścia monarchy do Portugalii, lecz także z uwagi na fakt, że portugalskie kolonie stały się celem wielu wrogów Hiszpanii. Hiszpania z kolei nie spieszyła się do ich obrony. Portugalia nie chciała angażować się w kosztowne przedsięwzięcia militarne. Złamanie sojuszu z Anglią bardzo odczuła Portugalia. Holendrzy zbuntowali się przeciwko Filipowi II i zajęli portugalski Cejlon, Luandę w Angoli oraz północne rejony Brazylii. W związku z ciągłymi wojnami i wzrastającymi podatkami Portugalczycy stawali się coraz biedniejsi. Po kolejnym podniesieniu podatków w latach 1637-1638 kraj ogarnęły bunty. Tak oto narodziły się pierwsze wołania o niepodległość. Wielkie szkody wyrządziła Portugalii niechęć Hiszpanów do walki o główne portugalskie kolonie – Brazylię i Indie, z których to wpływy stanowiły lwią część pieniędzy spływających do kraju. Konfrontacja między Hiszpanami a Portugalczykami rozciągnęła się także na kolonie. Holendrzy, jedni z głównych przeciwników Portugalii, wiedząc o tych problemach, zredukowali tymczasowo wojskowy kontyngent w Nowej Holandii, odebranej Portugalii, aby obniżyć koszty jego utrzymania. Osiągnięto rozejm, lecz bogata w surowce naturalne Brazylia była na tyle atrakcyjnym miejscem, że wkrótce na nowo rozgorzała o nią walka."	
	@scemis10.description
"Holandia nie mogła dłużej tolerować ograniczeń w handlu morskim, spowodowanych Aktami Nawigacyjnymi i wynikiem pierwszej wojny angielsko-holenderskiej (1652-1654). Odbudowawszy flotę i podreperowawszy finanse, wciąż stanowiła najgroźniejszego rywala handlowego. Tym samym rządzona przez króla Karola II Anglia także dążyła do wojny. Łatwo udało się znaleźć pretekst w ciągłej walce między kompaniami handlowymi. Król Francji Ludwik XIV popychał Holandię do wojny, by ją osłabić. Obiecał wsparcie, zawiązał formalną unię, lecz nie pomógł w żaden sposób. W 1664 roku Anglikom udało się zająć holenderską kolonię w Ameryce Północnej – Nowy Amsterdam na wyspie Manhattan. 24 stycznia 1665 roku Holandia wypowiedziała Anglii wojnę. Do tej pierwszej dołączyły wkrótce Francja i Dania. Holendrzy, nauczeni doświadczeniem z poprzednich konfliktów, w których ochrona handlu poważnie osłabiała flotę wojskową i ograniczała jej działania, wydali dekret zakazujący handlu morskiego i połowów ryb w trakcie wojny, by skoncentrować wszystkie siły na walce z angielską marynarką. Obie floty miały niemal identyczną liczbę żołnierzy i statków, lecz obecnie ta holenderska nie ustępowała ani wielkością, ani wyposażeniem flocie angielskiej. Wojna ruszyła zarówno na lądzie, jak i na morzu – tam, gdzie interesy walczących stron niegdyś wpłynęły na utworzenie kolonialnych posiadłości, rynków, faktorii handlowych i fortec. Podczas gdy bitwy morskie miały miejsce u europejskich wybrzeży, Francuzi, którzy wcześniej jasno dali do zrozumienia, że nie włączą się do wojny z uwagi na starcia Anglików i Holendrów w Afryce i nie chcieli pomóc Holendrom w kanale La Manche, gdzie toczyły się zacięte walki, nie zapomnieli o odebraniu Anglii niektórych słabo chronionych wysp w Indiach Zachodnich: Tobago, Sint Eustatius, Saint Kitts, które Anglicy odzyskali z rąk Holandii nie tak dawno, i kompletnie zniszczyli angielskie kolonie Antigua i Montserrat. Tym samym Karaiby stały się areną działań wojennych."	
	@scemis11.description
"Od 1580 roku Portugalia i Hiszpania znalazły się w unii personalnej. W latach Unii Iberyjskiej władza hiszpańskich Habsburgów, lub, jak nazywali ją Portugalczycy, dynastii Filipowej, rozciągała się na Hiszpanię i Portugalię. W 1578 roku portugalski król Sebastian I zginął w bitwie znanej jako „bitwa trzech króli”. Po tym wydarzeniu Portugalia straciła status potężnego kraju, a dynastia Aviz niemal przestała istnieć. 66-letni bezdzietny Henryk Kardynał został ogłoszony królem Portugalii. Zmarł dwa lata później, co doprowadziło Portugalię do poważnego kryzysu dynastycznego. O koronę upomnieli się się prawowity dziedzic, Filip II Habsburg, wnuk Manuela I, przeor Antoni de Crato oraz księżniczka Katarzyna Braganca wraz z mężem. Tę wojnę wygrała hiszpańska armia, prowadzona przez księcia Alba, który pokonał armię przeora Antoniego. Filip II przybył do Lizbony w 1581 roku. Został koronowany na króla Portugalii jako Filip I. Pozwolił Portugalii zachować dotychczasową walutę i obecne prawa, a także zapewnił jej reprezentantów w rządowej administracji. Z początku wszystko szło dobrze, wiele osób uważało unię za twór silny i godny zaufania, nawet wielki Luís Vaz de Camőes powiedział o Portugalczykach, że to „jedna z najwspanialszych hiszpańskich nacji”. Jednak burzliwe wydarzenia na początku XVII wieku skłóciły sojuszników. Elity portugalskie zaczęły zdawać sobie sprawę, że Unia Iberyjska szkodziła ich ojczyźnie. Działo się tak nie tylko z uwagi na pogorszenie się stosunku monarchy do Portugalii, lecz także z uwagi na fakt, że portugalskie kolonie stały się celem wielu wrogów Hiszpanii. Hiszpania z kolei nie spieszyła się do ich obrony. Portugalia nie chciała się angażować w kosztowne przedsięwzięcia militarne. Portugalia boleśnie odczuła zerwanie sojuszu z Anglią. Sojusz ten, najstarszy w Europie, miał początek w 1386 roku, po podpisaniu traktatu windsorskiego. Holendrzy zbuntowali się przeciwko Filipowi II i zajęli portugalski Cejlon, Luandę w Angoli oraz północne rejony Brazylii. W ślad za Holendrami w Brazylii wylądowali także Francuzi. Ze względu na ciągłe konflikty i wzrost podatków Portugalczycy byli coraz biedniejsi. Inkwizycja hiszpańska rozpoczęła w samej Portugalii prześladowania maranów, czyli ochrzczonych siłą Żydów. Rozpoczęła się tym samym ich masowa emigracja, wskutek której ponad 300 tysięcy mieszkańców kraju opuściło swe domy. Różnica w mentalności obu krajów, inne podejście do życia i odrębna kultura miały spory wpływ na porażkę unii, mimo że ludzie ci mieli wspólne pochodzenie i podobne języki. Po kolejnym podniesieniu podatków w latach 1637-1638 kraj ogarnęły bunty. 21 sierpnia 1637 roku wybuchło powstanie w Évorze. Buntownicy przepędzili hiszpańskiego zarządcę z miasta, zniszczyli księgi podatkowe oraz zdemolowali więzienie i biura rządowe. Na ulicach dało się słyszeć pierwsze nawoływania do ogłoszenia niepodległości. Cierpliwość wszystkich klas portugalskiego społeczeństwa skończyła się. Był to początek ruchu niepodległościowego, walczącego o przywrócenie państwowości."	
	@scemis12.description
"Do roku 1646 francuska armia, z pomocą sprzymierzonej Holandii, zdołała zająć kilka ważnych fortec we Flandrii. Po zwycięstwie pod Rocroi (1643), powstaniach w Katalonii (1640-1652) i Portugalii (1637-1668), Hiszpania nie była w stanie uchronić Flandrii. Jej obrona bazowała na silnie ufortyfikowanych miastach i warunkach naturalnych. W 1644 roku, kiedy książę Enghien został wysłany do Niemiec, by pomóc Turrene'owi, flamandzka armia Francji była dowodzona przez niekompetentnego księcia Orleanu. W związku z działaniami holenderskiej armii Fryderyka Henryka, młodszego brata Maurycego Orańskiego, w roku 1644 oraz dywersji cesarskich oddziałów hiszpańskich, księciu Orleanu udało się zająć fortyfikację w Gravelines, zachodnią twierdzę flandryjskiej obrony. W 1645 roku książę Orleanu kontynuował ofensywę wzdłuż wybrzeża i po 20 dniach oblężenia zdobył średniej wielkości fortecę w Mardik, znajdującą się między Gravelines a Dunkierką. Po odczekaniu, aż Francuzi znajdą się w swych zimowych kwaterach, Hiszpanie odbili Mardik nagłym atakiem, powstrzymując pasmo sukcesów Francji w 1645 roku. Na początku 1646 trzon armii francuskiej, który miał zaatakować Flandrię, zgromadził się na południowy zachód od miasta Arras. Hiszpańskie siły zostały na swoich pozycjach w trójkącie Dendermonde-Gandawa-Deinze, kiedy książę Orleanu rozpoczął wymarsz na zachód, w kierunku wybrzeża, by odzyskać pozycje utracone zimą. Minąwszy Ieper i Poperinge, armia francuska dotarła do rzeki Colm. 29 lipca miasto Berg, które kontrolowało kanały łączące Dunkierkę z wewnętrznymi terenami Flandrii, skapitulowało wskutek nagłego ataku. Hiszpańscy przywódcy wojskowi, Markiz de Caracena i Lambua, którzy natychmiast zostali posłani za Francuzami, przybyli pod Colm za późno. Jednak oddziałom Caraceny udało się wkroczyć do Dunkierki, zaś Lambua zajął pozycje w Furneaux. Tym samym Dunkierka, jeden z najważniejszych portów w północnej Flandrii, znalazła się w rękach Hiszpanów."	
	@battle1.name
Bitwa pod Nieuport (1600)	
	@battle1.description
"Jedna z bitew rewolty w Niderlandach (1568-1648), która miała miejsce 2 lipca 1600 roku nieopodal miasta Nieuport, stoczona między armią holenderską Maurycego Orańskiego i jego brytyjskich sojuszników pod wodzą Francisa Vere a armią hiszpańską pod dowództwem arcyksięcia austriackiego Albrechta VII."	
	@battle2.name
Bitwa pod Piławcami (1648)	
	@battle2.description
"Jedna z bitew podczas powstania Chmielnickiego (1648-1657), która miała miejsce w dniach 21-23 września 1648 roku pod wioską Piławce, stoczona między armią ukraińską, dowodzoną przez hetmana Bohdana Chmielnickiego i jego tatarskich sojuszników pod wodzą Tuhaj-beja a Rzeczpospolitą Obojga Narodów pod dowództwem wojewody Władysława Dominika Zasławskiego-Ostrogskiego."	
	@battle3.name
Bitwa pod Prostkami (1656)	
	@battle3.description
"Jedna z bitew w trakcie potopu szwedzkiego (1655-1660), która miała miejsce 8 października 1656 roku w pobliżu miejscowości Prostki. Starły się w niej armie Rzeczpospolitej Obojga Narodów pod dowództwem hetmana Wincentego Gosiewskiego wraz z Tatarami krymskimi dowodzonymi przez Subchana Gazi agę a zjednoczonymi armiami Prus i Szwecji pod dowództwem księcia Jerzego Fryderyka Waldecka."	
	@battle4.name
 Bitwa pod Szentgotthárd (1664)	
	@battle4.description
"Ostateczne starcie podczas IV wojny austriacko-tureckiej (1663-1664), do którego doszło 1 sierpnia 1664 roku w pobliżu opactwa Szentgotthárd. Wzięły w niej udział armie Świętego Cesarstwa Rzymskiego pod dowództwem hrabiego Raimondo Montecuccoli wraz z francuskimi sojusznikami dowodzonymi przez Jeana de Coligny-Saligny'ego a armią osmańską pod dowództwem wielkiego wezyra Ahmeda Köprülü."	
	@battle5.name
Bitwa pod Villaviciosą (1710)	
	@battle5.description
"Dwie bitwy wojny o sukcesję hiszpańską (1701-1714), które miały miejsce w dniach 8-9 grudnia 1710 roku, stoczone nieopodal wioski Villaviciosa pomiędzy zjednoczoną armią francusko-hiszpańską pod dowództwem Filipa V Hiszpańskiego oraz Ludwika Józefa Burbona a armią brytyjską dowodzoną przez Jamesa Stanhope'a i wojskami sprzymierzonymi Habsburgów pod dowództwem Guido von Starhemberga."	
	@battle6.name
Bitwa pod Sheriffmuir (1715)	
	@battle6.description
"Jedna z bitew powstania jakobitów w roku 1715, do której doszło 13 listopada na płaskowyżu Sheriffmuir, stoczona pomiędzy armią brytyjską pod dowództwem księcia Johna Campbella a szkockimi jakobitami dowodzonymi przez hrabiego Johna Erskine'a."	
	@battle7.name
Oran (1732)	
	@battle7.description
"Wydarzenia będące częścią hiszpańskiego podboju Oranu, które miały miejsce w czerwcu i lipcu 1732 roku u wybrzeży Algierii, będącej pod zwierzchnictwem Imperium Osmańskiego. Hiszpańska armia pod dowództwem Dona José Carrillo de Albornoza i Dona Francisco Javiera Cornejo walczyła z armią turecko-algierską pod dowództwem Hassan-beja."	
	@battle8.name
Bitwa pod Soor (1745)	
	@battle8.description
"Jedna z bitew wojny o sukcesję austriacką (1740-1748), która miała miejsce 30 września 1745 roku w okolicy wioski Soor, stoczona pomiędzy armią pruską pod dowództwem Fryderyka Wielkiego a austro-saksońską armią dowodzoną przez księcia Karola Lotaryńskiego."	
